Het Brussels Parlement heeft een resolutie aangenomen waarin het gynaecologisch en obstetrisch geweld erkent en beschouwt als ” gendergerelateerd geweld dat een probleem vormt voor de volksgezondheid”. De sector en de betrokken vrouwen zijn verheugd over die langverwachte officiële erkenning.
“Met die stemming bevestigt het Brussels Parlement eindelijk wat duizenden vrouwen vaak in stilte moeten doorstaan: ook in een dokterspraktijk of verloskamer kan geweld plaatsvinden”, legt volksvertegenwoordiger Margaux De Ré uit, die het initiatief nam voor de maatregel.
Eén op de vijf vrouwen
Gynaecologisch en obstetrisch geweld is een brede term die op diverse situaties kan slaan: onderzoeken of ingrepen zonder geïnformeerde toestemming, ongerechtvaardigde medische handelingen, betuttelen, vernederende opmerkingen, pijn minimaliseren of niet luisteren. Die zaken kunnen blijvende lichamelijke en psychologische gevolgen hebben. Eén op de vijf vrouwen in België verklaart al eens gynaecologisch of obstetrisch geweld te hebben ondergaan en één op de drie beschrijft haar bevalling als een traumatische ervaring. Die alarmerende cijfers van op het terrein komen in verschillende onderzoeken aan het licht, waaronder dat van Plateforme citoyenne pour une naissance respectée uit 2021. Die vereniging baseerde zich voor haar onderzoek op talloze getuigenissen van vrouwen die zonder hun toestemming zorg hadden gekregen, verplicht medische handelingen moesten ondergaan of denigrerend waren behandeld.
“We willen iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan de zichtbaarheid en erkenning van gynaecologisch en obstetrisch geweld, waar nog steeds een taboe op rust. Die vorm van gendergerelateerd geweld onderzoeken en in kaart brengen is een cruciale stap als we de praktijken zowel binnen als buiten zorgvoorzieningen willen veranderen.” – Plateforme citoyenne pour une naissance respectée (op de Facebookpagina van het platform)
Vooral kwetsbare personen worden getroffen
Hoewel vele vrouwen het slachtoffer worden van gynaecologisch en obstetrisch geweld, zien we toch demografische verschillen. In een persbericht wijst parlementslid Margaux De Ré erop dat vrouwen van kleur, in precaire situaties, met een handicap of in een migratietraject er vaker mee te maken krijgen. Ook personen uit de LGBTQIA+-gemeenschap rapporteren meer discriminatie en geweld tijdens gynaecologische en verloskundige zorg. Margaux De Ré wijst op een ander essentieel punt: “Een groot deel van de aan de kaak gestelde praktijken vindt plaats in kraamafdelingen, maar gynaecologisch geweld blijft niet beperkt tot bevallingen. Het treft vrouwen vanaf de puberteit tot aan de menopauze, en ook vrouwen die geen moeder zijn. De strijd tegen gynaecologisch en obstetrisch geweld moet dus betrekking hebben op alle leeftijden en de intieme gezondheid in haar geheel.”
Benoemen om praktijken te veranderen
Door het geweld te benoemen en officieel te erkennen, heeft het Brussels Parlement een belangrijke stap gezet. Het heeft de stilte doorbroken, de getuigenissen van slachtoffers bevestigd en ons eraan herinnerd dat geweld ook in de medische context voorkomt.
“Die formele erkenning is een cruciale stap om de praktijken te veranderen en alle vrouwen respectvolle en waardige zorg te garanderen die gebaseerd is op hun rechten”, voegt Margaux De Ré toe.
De resolutie roept met name op tot meer transparantie over medische handelingen, betere gegevensverzameling en meer aandacht voor perinatale geestelijke gezondheid. De doelstelling is om respectvolle zorg te bevorderen die gebaseerd is op de toestemming, waardigheid en rechten van patiënten.
Verenigingen: onmisbare actoren
Deze doorbraak zou niet mogelijk zijn geweest zonder het langdurige werk van verenigingen, groeperingen en geëngageerde professionals op het terrein. Ze verzamelen immers getuigenissen, begeleiden slachtoffers, geven opleidingen, kaarten problematische praktijken aan en documenteren ze. Ze ijveren er al jarenlang voor om de stilte rond gynaecologisch en obstetrisch geweld te doorbreken. Twee van de meest actieve verenigingen zijn Plateforme citoyenne pour une naissance respectée en GAMS (groep voor de afschaffing van vrouwelijke genitale verminking). Die laatste heeft het nieuws trouwens op sociale media gepost aan de hand van een infographic. GAMS besluit: “de ervaring van vrouwen moet worden erkend en in zijn geheel in aanmerking worden genomen”.