Kinderrechten in de kijker: luisteren, beschermen en kinderen een stem geven

20 november 2026

Elk jaar herinnert de Internationale Dag van de Rechten van het Kind op 20 november eraan dat alle kinderen, zonder onderscheid, grondrechten hebben. In 2026 zet UNICEF hun stem centraal op deze dag met de slagzin “mijn dag, mijn rechten, mijn toekomst”. Dit is een mooie gelegenheid om eraan te herinneren hoe belangrijk het is om naar kinderen te luisteren, hen te beschermen en hen te laten meebeslissen over zaken die hen aangaan.

20 november is geen willekeurig gekozen datum. Op diezelfde datum in 1959 namen de Verenigde Naties de Verklaring van de Rechten van het Kind aan, zoals dat in 1989 ook het geval was voor het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK). Deze historische tekst kent kinderen, namelijk iedereen jonger dan 18 jaar, specifieke en universele rechten toe. Het is het meest geratificeerde internationale mensenrechtenverdrag.

Waar staat het Verdrag inzake de Rechten van het Kind voor?

Het Verdrag telt 54 artikelen en berust op vier belangrijke beginselen:

  • non-discriminatie: alle kinderen hebben dezelfde rechten, ongeacht hun afkomst, gezinssituatie, religie, taal of eventuele handicap;
  • het belang van het kind: bij elke beslissing die een kind aangaat, moet rekening worden gehouden met zijn welzijn en behoeften;
  • het recht om te leven, te overleven en zich te ontwikkelen: elk kind moet kunnen opgroeien en zich kunnen ontplooien in gunstige omstandigheden;
  • respect voor de mening van het kind: elk kind heeft het recht zich vrij te uiten en gehoord te worden over aangelegenheden die het aangaan.

Deze beginselen komen tot uiting in concrete rechten: beschermd worden tegen alle vormen van geweld, toegang hebben tot gezondheidszorg en onderwijs, kunnen spelen, omringd worden, kunnen opgroeien in een omgeving die de ontwikkeling bevordert en kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven.

In 2026 krijgen kinderen een stem

Voor de editie van 2026 heeft UNICEF ervoor gekozen om een heel belangrijk thema onder de aandacht te brengen: “mijn dag, mijn rechten, mijn toekomst”. Het doel is om kinderen over de hele wereld aan te moedigen om te vertellen over hun dagelijks leven, hun rechten en de toekomst waar ze naar streven. Hun participatie is niet alleen een mogelijkheid: het is een recht dat in het Internationaal Verdrag wordt erkend. Kinderen worden zo aangemoedigd om hun ideeën en bezorgdheden te delen met de volwassenen en verantwoordelijken die beslissingen nemen over hun toekomst.

→ Wereldkinderdag 2026 | UNICEF – voor ieder kind

Deze participatie krijgt een bijzondere betekenis in een wereldwijde context die wordt gekenmerkt door conflicten, ongelijkheid en klimaatverstoringen. De beslissingen die vandaag worden genomen, zullen rechtstreekse gevolgen hebben voor toekomstige generaties. UNICEF wijst ook op de uitdagingen rond artificiële intelligentie. Hoewel deze nieuwe technologieën interessante mogelijkheden bieden, roepen ze ook belangrijke vragen op over de privacy, veiligheid en inclusie van kinderen. Het komt er dus op aan ervoor te zorgen dat de kinderrechten centraal blijven staan bij technologische en maatschappelijke ontwikkelingen.

Ook in de Federatie Wallonië-Brussel worden de rechten van kinderen gevierd

In de Federatie Wallonië-Brussel is de Internationale Dag van de Rechten van het Kind ook een mooie kans om het publiek bewust te maken en aandacht te vestigen op initiatieven die deze rechten het hele jaar door verdedigen. Een van die initiatieven is “En Avant! La fête des droits de l’enfant et des jeunes”, dat dit jaar vijftien kaarsjes mag uitblazen. Dit evenement is een initiatief van de Federatie Wallonië-Brussel en wordt gecoördineerd door de vzw Badje, in samenwerking met de Coordination des ONG pour les droits de l’enfant (CODE). Het wil mensen op een speelse en participatieve manier laten kennismaken met kinderrechten.

→ Voor deze jubileumeditie vindt het hoofdevenement plaats op 29 november 2026 in Flagey en op het Heilig-Kruisplein in Brussel.

Op het programma staan creatieve workshops, spelletjes, voorstellingen, culinaire activiteiten, tentoonstellingen, muziek, dans en forumtheater. Die activiteiten zijn bedoeld voor kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar. Daarnaast vinden er vijftien lokale evenementen plaats in Wallonië en Brussel. Zo staan er onder meer activiteiten gepland in Schaarbeek, Anderlecht, Molenbeek en Sint-Gillis. Alle aangekondigde activiteiten zijn gratis en voor iedereen toegankelijk.

Welke voorzieningen bestaan er in Vlaanderen om de kinderrechten te beschermen?

In Vlaanderen steunt de bescherming van de kinderrechten met name op het Kinderrechtencommissariaat. Deze onafhankelijke instelling werd opgericht om toe te zien op de naleving van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Ze informeert kinderen en jongeren over hun rechten, behandelt hun klachten wanneer ze vinden dat die rechten niet worden gerespecteerd en doet aanbevelingen aan overheidsinstanties. Daarnaast stelt het Kinderrechtencommissariaat heel wat pedagogisch materiaal ter beschikking dat is afgestemd op verschillende leeftijdsgroepen, zoals brochures, spelletjes, affiches, liedjes en materiaal voor scholen en professionals. Enkele van die hulpmiddelen zijn bijvoorbeeld een boekje voor kinderen vanaf 9 jaar en een magazine over jongerenrechten voor jongeren vanaf 13 à 14 jaar. Het doel is om kinderrechten toegankelijk te maken voor kinderen zelf, zodat ze hun rechten kunnen leren kennen, begrijpen en doen gelden.

 

Sofia Douieb