De partij heeft een wetsvoorstel ingediend om de gedwongen (ziekenhuis)opname van zwangere vrouwen met een drugsverslaving mogelijk te maken. Voorgesteld als een ultiem redmiddel om het ongeboren kind te beschermen, roept de maatregel echter ernstige ethische, juridische en politieke vragen op.
Meerderheidspartij N-VA heeft een concreet wetsvoorstel klaar voor vrouwen die tijdens de zwangerschap drugs blijven gebruiken. De tekst, voorgesteld door de parlementsleden Sophie De Wit en Frieda Gijbels, is in lijn met een oude eis van voorzitter Valerie Van Peel. Volgens de N-VA hebben deze situaties ernstige gevolgen voor pasgeborenen, die geboren kunnen worden met forse ontwenningsverschijnselen en lichamelijke en verstandelijke handicaps. Groen en andere professionals uit de sector vinden de maatregel te dwingend …
Elk kind verdient een eerlijke start in het leven”, zegt Valerie Van Peel, die vindt dat deze baby’s vandaag van die kans worden beroofd.
Gedwongen opname als “laatste redmiddel”
Concreet maakt het wetsvoorstel het mogelijk dat een rechter een drugsverslaafde zwangere vrouw (al dan niet in een ziekenhuis) laat opnemen. De N-VA benadrukt het uitzonderlijke karakter van deze maatregel, die alleen als laatste redmiddel zou worden overwogen, wanneer alle vrijwillige hulpverlening en begeleiding tekortschieten. Het N-VA-wetsvoorstel richt zich daarvoor specifiek op de gezondheid en veiligheid van het ongeboren kind, die centraal zouden komen te staan in de beslissing. De lichamelijke of geestelijke gezondheidstoestand van de moeder zou dan dus niet langer als enige criterium gelden voor een verplichte opname.
Debat al volop aan de gang op Vlaams niveau
Dit is niet alleen een federale kwestie. In Vlaanderen werkt minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) ook aan een plan om verplichte hulpverlening voor zwangere vrouwen in kwetsbare situaties mogelijk te maken. In sommige gevallen zou dat kunnen leiden tot een gedwongen uithuisplaatsing van de baby meteen na de geboorte. Deze initiatieven maken duidelijk dat het om een gevoelig maatschappelijk debat gaat: hoe de bescherming van het ongeboren kind, het respect voor de fundamentele rechten van zwangere vrouwen en een volksgezondheidaanpak gebaseerd op zorg in plaats van dwang, met elkaar verzoenen? Een debat dat nog heviger belooft te worden tijdens de parlementaire behandeling van het voorstel.
Een prioriteit voor het kind die vragen oproept
Hoewel de doelstelling om kinderen te beschermen breed wordt gedragen, stuit het N-VA-voorstel op bezwaar bij de oppositiepartijen. In een gesprek met BX1 waarschuwt Groen-parlementslid Stefaan Van Hecke voor een te dwangmatige aanpak:
Dit is pure symboolpolitiek waarmee N-VA en Vooruit inhakken op vrouwenrechten. Door te dreigen met een verplichte ziekenhuisopname riskeer je dat bepaalde vrouwen geen hulp meer zullen zoeken uit angst voor de mogelijke gevolgen. Dat moet absoluut worden vermeden. Pak de wachtlijsten in de jeugdzorg aan en investeer meer in aanklampende verslavingshulpverlening: dat is wat er moet gebeuren.” – Stefaan Van Hecke (Groen), federaal parlementslid
Meerdere actoren uit de welzijns- en gezondheidssector delen deze bezorgdheid. Ze vrezen dat het toenemende gebruik van dwang het wantrouwen van sommige zwangere vrouwen tegenover de instellingen zal vergroten, waardoor ze minder geneigd zullen zijn om medische zorg of gespecialiseerde begeleiding te zoeken. Ze wijzen erop dat drugsverslaving in de eerste plaats een kwestie van volksgezondheid is die vaak gepaard gaat met grote sociale kansarmoede. Ze pleiten voor een versterking van preventie en vrijwillige begeleiding eerder dan voor een voornamelijk juridische respons.