Er is één bijzondere voorwaarde: dat verlof moet ofwel door de moeder, ofwel door de vader of co-ouder worden gebruikt. Voor de Ligue des familles – die hier een van haar prioriteiten van heeft gemaakt – is de verlenging van het geboorteverlof een kleine overwinning. Die paar dagen extra zijn inderdaad meer dan welkom om bij de pasgeborene te blijven en hem of haar vanaf de eerste levensdagen te begeleiden.

In België bedraagt het moederschapsverlof voor werknemers vijftien weken. Het is onlangs verlengd voor zelfstandigen. Sinds januari 2023 is het vaderschaps- en co-ouderschapsverlof in België uitgebreid van drie naar vier weken. Een duidelijke evolutie die bijna twintig jaar op zich heeft laten wachten. Maar het idee om het verlof uit te breiden of zelfs te verplichten speelde al langer. We weten immers allemaal dat het essentieel is dat papa’s aanwezig zijn, vooral tijdens de eerste weken, om de mama’s zo goed mogelijk te ondersteunen bij de uitdagingen die de komst van een baby met zich meebrengt.

Financieel gezien krijgen vaders en co-ouders die in loondienst zijn tijdens het geboorteverlof 82% van het maximale loon. Tijdens het moederschapsverlof krijgt de mama de eerste dertig dagen 82% van haar loon zonder maximumgrens en daarna 75% van het maximale loon. Zelfstandigen krijgen een vast bedrag. Ouders die bij de overheid werken, blijven hun loon ontvangen. De Ligue des familles stelt de vraag: “Hoeveel krijg loon krijgen ouders dan voor dat extra verlof?”

{Persbericht van de Ligue des familles.}

De federale regering kondigt vijf extra vrije dagen aan bij de geboorte van een kind. Op die positieve maatregel hoopt de Ligue des familles al jaren. De Ligue des familles betreurt dat die dagen worden toegekend in de vorm van een recht dat tussen ouders kan worden overgedragen, omdat die regeling de vooruitgang naar echte gelijkheid tussen ouders zou kunnen afremmen.

“De verlenging van het geboorteverlof en het moederschapsverlof is al jaren een van onze belangrijkste strijdpunten, en we zijn dan ook heel blij met deze stap vooruit. Het zwangerschapsverlof voor Belgische moeders is nog steeds een van de kortste van Europa.”

De Ligue des familles vreest echter dat die maatregel een van de belangrijkste doelstellingen mist: vaders en co-ouders meer betrekken bij de gezinstaken. Want in andere landen waar zo’n systeem is ingevoerd, maken vooral moeders gebruik van dat overdraagbare verlof.

Verlenging mag niet ten koste gaan van individuele rechten

Daarom betreurt de Ligue des familles dat die vijf extra dagen maar door één van de twee ouders (naar keuze) kan worden opgenomen. Hoewel het de bedoeling is om gezinnen meer te ondersteunen, dreigt dit overdraagbare verlof een van zijn belangrijkste doelstellingen te missen: vaders en co-ouders meer betrekken bij de gezinstaken.

Uit de gegevens van landen die overdraagbaar ouderschapsverlof hebben ingevoerd, blijkt namelijk dat vooral moeders er gebruik van maken. Die maatregel zou er dus toe kunnen bijdragen dat de nu al grote ongelijkheden in de verdeling van de gezinsverantwoordelijkheden blijven bestaan of zelfs nog groter worden… in plaats van dat ze worden weggewerkt.

Eis van Ligue des familles wordt werkelijkheid

Die vijf extra dagen zijn een eerste concrete stap in de uitvoering van het project rond het familiekrediet dat in het regeerakkoord is vastgelegd. Dat is bedoeld om verschillende bestaande verlofvormen (moederschaps- en geboorteverlof, tijdskrediet) geleidelijk te vervangen door een systeem van kindgerelateerd verlof dat tussen de ouders wordt verdeeld.

De Ligue des familles heeft al meermaals gewaarschuwd voor de risico’s van dit model. “We staan achter het idee om de verlofperiodes voor gezinnen te verlengen, maar niet ten koste van de individuele rechten van ouders”, benadrukt Céline Cocq, studieverantwoordelijke bij de Ligue des familles. “Een systeem met een gemeenschappelijk verlofkrediet kan de ongelijkheid tussen ouders vergroten en nieuwe problemen veroorzaken voor gescheiden gezinnen.”

Hoewel het de bedoeling was om het systeem van gezinsverlof te vereenvoudigen, dreigt het familiekrediet juist voor extra administratieve rompslomp te zorgen, zowel voor gezinnen als voor werkgevers. Daarnaast is de uitvoering ervan onduidelijk wanneer de ouders verschillende beroepsstatussen hebben (werknemer, zelfstandige of ambtenaar).

De Ligue des familles pleit voor gelijk verlof voor alle ouders. De organisatie herhaalt haar verzoek om het geboorteverlof geleidelijk te verlengen tot vijftien weken, net als het moederschapsverlof, en om het geboorteverlof gedeeltelijk verplicht te maken. Het is tijd om de rol van vaders en co-ouders bij de kinderen vanaf de geboorte volledig te ondersteunen.

Gedeeld door Samuel Walheer