De Werelddag voor Seksuele Gezondheid vindt elk jaar plaats op 4 september. Een noodzakelijke herinnering die niet alleen beperkt blijft tot ziektepreventie. De seksuele gezondheid van jongeren omvat ook het fysieke, emotionele en sociale welzijn dat verband houdt met seksualiteit. Op Born in Brussels zijn er verschillende pagina’s gewijd aan de juiste omgang met voorbehoedsmiddelen, de relatie met het lichaam en – dat mag niet ontbreken – soa’s of andere gevolgen.

Op Born in Brussels gaat het vooral over zwangerschap of de vroege kinderjaren, maar sommige rubrieken hebben ook betrekking op de wens – of juist de afwezigheid daarvan – om kinderen te krijgen. Zo kunnen onze lezers in ons dossier ‘Seksualiteit en zwangerschap’ informatie vinden over de seksuele gezondheid van jongeren.

De relatie met het lichaam

De puberteit wordt onder meer veroorzaakt door de afscheiding van hormonen, stoffen die door ons lichaam stromen. Bij meisjes is oestrogeen het belangrijkste hormoon dat een rol speelt in de puberteit. Dit hormoon wordt afgescheiden door de eierstokken. Door dit hormoon kunnen er puistjes ontstaan op het gezicht, maar ook op de borst en de rug. Er groeit haar over het hele lichaam en er verschijnt schaamhaar en okselhaar. De tiener wordt langer en komt soms aan. Haar spiermassa en borsten ontwikkelen zich, haar heupen kunnen breder worden, enzovoort. Ze kan ook meer gaan zweten en merken dat haar lichaamsgeur verandert. En dan komt de eerste menstruatie.

Het lichaam verandert snel, wat invloed heeft op hoe tienermeisjes zichzelf zien. Ze herkennen zichzelf niet meer en kunnen soms last hebben van ergernis, angst, complexen over hun lichaam, enzovoort. De manier waarop anderen naar hen kijken, kan hen ook van streek maken en kwetsbaar maken. Over het algemeen is deze levensfase vaak een periode van twijfel, maar het is ook een belangrijke stap in de richting van openheid naar de wereld.

Anticonceptiemiddelen

Anticonceptie is de veiligste manier om een ongewenste zwangerschap te voorkomen. De pil, het spiraaltje, de pleister, het implantaat, het condoom… zijn allemaal anticonceptiemiddelen die, afhankelijk van de situatie, geschikt kunnen zijn. Wanneer partners een condoom voor mannen gebruiken, beschermen ze zich ook tegen bepaalde seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s). Niet alle anticonceptiemiddelen zijn voor iedereen geschikt en voor sommige is een bezoek aan een zorgverlener nodig.

In sommige gevallen en voor bepaalde SOA’s kan een vaccinatie worden overwogen. Bijvoorbeeld tegen het papillomavirus. Volgens schattingen loopt bijna 80 % van de seksueel actieve bevolking het risico op één of meerdere opeenvolgende infecties met het papillomavirus. Daarom wordt aan jonge meisjes en jongens aangeraden zich te laten vaccineren vóór hun eerste seksuele contact. Deze vaccinatie is gratis in het kader van de schoolgezondheidszorg.

SOA, wat is dat?

Een soa (seksueel overdraagbare aandoening) of SOA (seksueel overdraagbare ziekte) kan soms ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid. Een soa/SOA wordt veroorzaakt door bacteriën, virussen of parasieten die voornamelijk via onbeschermde seksuele contacten worden overgedragen. Dit kan vaginale, anale of orogenitale (mond en geslachtsdelen) seks zijn. Sommige SOA’s worden ook overgedragen via contact met bloed. Er zijn verschillende SOA’s die over het algemeen gemakkelijk te behandelen zijn. Maar sommige moeten tijdig worden behandeld, anders kunnen ze ernstige complicaties veroorzaken. Aarzel nooit om een zorgverlener te raadplegen om zo snel mogelijk behandeld te worden.

• Wanneer de volgende symptomen na seksuele gemeenschap worden waargenomen, is het raadzaam zo snel mogelijk een huisarts of een specialist te raadplegen:
• Abnormale, soms pijnlijke afscheiding (branderig gevoel) uit de vagina, de anus of de penis
• Een branderig gevoel, jeuk, puistjes of wratten op de geslachtsorganen (vagina, penis, anus…)
• Chancre (klein, pijnloos zultje) op de huid en de slijmvliezen (vagina, penis, eikel, testikels, anus, mond)
• Een branderig gevoel bij het plassen
• Roodheid van de slijmvliezen van de geslachtsorganen of de keel
• Pijn tijdens of na geslachtsgemeenschap
• Pijn in de vagina of bij de urinebuisopening (opening aan het uiteinde van de eikel)

Maar sommige soa’s veroorzaken geen symptomen na seksuele contacten. Daarom is het raadzaam om je regelmatig (om de 6 maanden) te laten controleren door een gynaecoloog of je huisarts. En dit vanaf het moment dat je seksueel actief wordt. Afhankelijk van de SOA wordt de screening uitgevoerd door middel van een uitstrijkje, een urinetest of een bloedafname.

→ Bekijk de lijst met verschillende seksueel overdraagbare aandoeningen of parasieten