In de nasleep van de Internationale Dag tegen Lijfstraffen op Kinderen – die elk jaar op 30 april wordt gevierd – publiceren de Fondation pour l’Enfance en het onderzoeksteam Prévéo de derde editie van de barometer over opvoedingsgeweld. Deze Franse wetenschappelijke studie onderzoekt de rol van geweld in de opvoedingspraktijken in Frankrijk. Het gaat om een zorgwekkende realiteit die aandacht verdient.
In België bestaan er bewegingen ter verdediging van de kinderrechten, die zich actief inzetten om kinderen te beschermen tegen elke vorm van geweld. Zij pleiten bovendien voor een wet die het gebruik van geweld met opvoedkundige doeleinden uitdrukkelijk verbiedt.
Op Born in Brussels staat het welzijn van de moeder centraal, net als dat van haar kind. In het verleden werden al meerdere artikels over dit thema gepubliceerd, die je kunt (her)ontdekken in de rubriek “LEES OOK”. De allernieuwste publicatie van de Barometer 2026 van de Fondation pour l’Enfance werd opgesteld in samenwerking met Ifop (een bedrijf dat opiniepeilingen en marktonderzoeken uitvoert in Frankrijk). Hiervoor hebben maar liefst 1.005 ouders van kinderen tussen 0 en 17 jaar de enquête ingevuld.
Een beter begrip van de ontwikkeling, de emotionele behoeften en de gevolgen van geweld zou mishandeling in de opvoedingspraktijken kunnen helpen voorkomen. “Om dit geweld echter duurzaam terug te dringen, moeten ook belangrijke belemmeringen worden weggenomen: de impact van vooroordelen en de instandhouding van een sociale norm die deze praktijken blijft goedpraten door ze educatieve waarden toe te schrijven.” Dat schrijft de Fondation pour l’Enfance op haar website.
Een evoluerend ouderschap
In Frankrijk heeft het verbod op opvoedingsgeweld bijgedragen tot de versterking van het volgende idee: geen enkele vorm van geweld – fysiek, verbaal of psychologisch – kan in de opvoeding worden gerechtvaardigd. Ondanks deze nieuwe opvoedingsnorm, gedragen door een wetgevende en culturele vooruitgang, veranderen de praktijken van sommige ouders echter niet. Uit de recente barometer blijkt dat, ondanks aanzienlijke verbeteringen op het gebied van bewustwording, opvoedingsgeweld nog steeds diepgeworteld is. Dit toont aan hoeveel werk er nog nodig is om de opvoedingspraktijken duurzaam te veranderen.
Geweld is nog steeds erg aanwezig in het dagelijks leven van gezinnen: 83% van de ouders geeft aan in de afgelopen 12 maanden minstens een keer verbaal of psychologisch geweld te hebben gebruikt en 37% fysiek geweld. Barometer
Hardnekkige praktijken
Uit de barometer blijkt dat ouders de schadelijke gevolgen van opvoedingsgeweld grotendeels erkennen, of het nu gaat om psychische stoornissen, ontwikkelingsproblemen of de banalisering van geweld. Er is een sterke steun voor de principes van geweldloos opvoeden, en de wet van 2019 is over het algemeen bekend en begrepen. Dit bewustzijn gaat echter gepaard met hardnekkige overtuigingen: een aanzienlijk deel van de ouders blijft denken dat bepaalde vormen van geweld nuttig kunnen zijn om grenzen te stellen of gehoorzaamheid af te dwingen. Deze ambivalentie illustreert hoe moeilijk het is om te breken met sterk verankerde opvoedingspatronen.
“Bijna 7 op de 10 ouders erkennen de risico’s van de banalisering van geweld, maar 42% denkt nog steeds dat fysiek geweld ongewenst gedrag onmiddellijk kan stoppen”, verklaart de Fondation pour l’Enfance.
Tussen welwillendheid en geweld…
Een deel van de ouders zegt welwillende opvoedingspraktijken toe te passen, gebaseerd op aanmoediging en communicatie. Deze praktijken gaan echter gepaard met een veelvuldig gebruik van opvoedingsgeweld, vooral verbaal en psychologisch. Geschreeuw, bedreigingen of ontzeggingen blijven gangbaar, terwijl fysiek geweld, hoewel dat minder verspreid is, blijft bestaan. De billenkoek neemt hierin een bijzondere plaats in: in principe wordt die door de meeste ouders afgekeurd, maar in bepaalde situaties blijft die toch relatief aanvaard. Deze dubbele standaard wijst op een kloof tussen opvoedkundige intenties en reacties op dagelijkse moeilijkheden.
“De legitimiteit van lijfstraffen blijft aanhouden en psychologisch geweld wordt in sterke mate gebanaliseerd: 32% van de ouders denkt dat psychologische straffen helpen om te leren wat goed en fout is”, dat lezen we in de Barometer.
Informatie die voor sommige ouders nog onduidelijk is
Hoewel ouders over het algemeen bezorgd zijn over opvoedingskwesties, blijft hun zoektocht naar informatie beperkt en vaak gericht op praktische zaken zoals het omgaan met emoties of de ontwikkeling van het kind. Disciplinaire praktijken wekken minder interesse. Deze gedeeltelijke onwetendheid draagt bij aan het in stand houden van grijze zones, waar bepaalde gewelddadige praktijken nog steeds als aanvaardbaar worden beschouwd. Er zijn duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen: 40% van de mannen vindt dat sommige kinderen lijfstraffen nodig hebben om zich goed te leren gedragen, tegenover 25% van de vrouwen.
“Slechts 53% van de ouders heeft de afgelopen 12 maanden informatie over ouderschap opgezocht, en slechts 37% zegt een nauwkeurige kennis te hebben van opvoedingsgeweld”, stelt de Fondation pour l’Enfance.
→ Meer weten? Baromètre (2026) des violences éducatives ordinaires (samenvatting, in het Frans)
Samuel Walheer