Eén ding is zeker: vaccinatie werkt. Heel goed zelfs, want volgens UNICEF redt vaccinatie elk jaar bijna 4,4 miljoen levens. Maar door angst voor en ontoegankelijkheid van vaccins wordt een deel van de wereldbevolking niet gevaccineerd. Volgens tellingen van UNICEF is 22,6% van de kinderen uit de armste gezinnen ter wereld niet gevaccineerd. De oorzaken hiervoor zijn internationale conflicten en pandemieën (zoals COVID-19, wat leidde tot een duidelijke afname van de vaccinaties). Desondanks zou de vaccinatiegraad in de loop der jaren verder kunnen stijgen, vooral dankzij bewustmakingscampagnes zoals de Wereld Vaccinatieweek.

Waarom zou ik me laten vaccineren?

Je laten vaccineren leidt voornamelijk tot een betere levenskwaliteit en een lager sterftecijfer. Maar in de praktijk is het echter niet altijd zo eenvoudig, want bepaalde factoren kunnen de keuze voor of de toegang tot vaccinatie belemmeren, afhankelijk van de lokale sociaaleconomische situatie. In sommige Afrikaanse en Aziatische landen komen bepaalde ziekten met een lage vaccinatiegraad nog steeds veel voor, zoals poliomyelitis of difterie. Je laten vaccineren betekent ook jezelf beschermen tegen een aantal ziekten waarvan de complicaties ernstig en zelfs dodelijk kunnen zijn, en zo voorkomen dat gevaarlijke ziekten opnieuw de kop opsteken. Dankzij het gebruik van vaccins kunnen we voorkomen dat we zeer besmettelijke ziektes ontwikkelen zoals de mazelen en griep, en zo het risico op besmetting van andere mensen verkleinen. Het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn, de onderzoeksdienst van Vivalis (waarvan Born in Brussels deel is), deelde onlangs zijn gezondheidsindicatoren. Die gezondheidsindicatoren verschijnen om de vijf jaar en belichten de uitdagingen voor de volksgezondheid in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Een van de vele bevindingen is dat preventie (waaronder vaccinatie) het ziekte- en sterftecijfer van onze bevolking door overdraagbare ziekten kan verlagen.

→ De Franstalige organisatie “vaccination-info.be”

Een betere volksgezondheid bereik je samen

In België valt vaccinatie onder de bevoegdheden van de gemeenschappen en gewesten. Daarom heeft de Hoge Gezondheidsraad (HGR) de opdracht om de volksgezondheid te garanderen en te verbeteren door wetenschappelijke adviezen te formuleren als leidraad voor politieke besluitvormers en zorgprofessionals. Er is een werkgroep gespecialiseerd in vaccinaties, die een vaccinatiekalender opstelt en indien nodig elk jaar aanpast. Een deel van de wereldbevolking kan niet gevaccineerd worden, omdat hun gezondheid hiervoor te kwetsbaar is. Een ander deel moet net absoluut gevaccineerd worden, met het risico dat hun levensverwachting afneemt.

De meest kwetsbaren

Zuigelingen: een groot aantal vaccins wordt sterk aanbevolen en één daarvan, het poliovaccin, is sinds 1967 verplicht in heel België. Daarnaast kunnen familie en naasten van een pasgeborene zich laten vaccineren tegen kinkhoest, om te voorkomen dat de baby wordt besmet voordat hij of zij oud genoeg is om gevaccineerd te worden. Het standpunt van de WGO over de vaccinatie van kinderen is: “In slechts vijftig jaar zijn we van een wereld waarin veel ouders vreesden voor de dood van hun kind geëvolueerd naar een wereld waarin elk kind, als het gevaccineerd is, een kans heeft om te overleven en zich te ontwikkelen”. Op de website van UNICEF zijn de tien belangrijkste cijfers voor kindervaccinatie wereldwijd vermeld, waaronder deze: in vijftig jaar is de overlevingskans van zuigelingen met 30% toegenomen dankzij vaccinatie.

Zwangere vrouwen: vaccinatie werkt als een beschermende barrière voor zowel de zwangere vrouw als de foetus/het kind. “Elke twee minuten sterft er wereldwijd een vrouw aan baarmoederhalskanker. Volgens het verslag van UNICEF State of the World’s Children 2023 zijn zeven op de acht meisjes niet gevaccineerd tegen het humaan papillomavirus (HPV), dat die ziekte veroorzaakt”. De Hoge Gezondheidsraad adviseert onder andere dat zwangere vrouwen zich laten vaccineren tegen kinkhoest, tetanus, de seizoensgriep en COVID-19.

→ De gemeenschappen hebben een basisvaccinatieschema opgesteld dat de verschillende leeftijden vermeldt waarop de verschillende vaccinaties worden aanbevolen. Basisvaccinatieschema | laatjevaccineren.be

De situatie wereldwijd

Net als andere internationale organisaties die humanitaire hulp bieden, zoals UNICEF en het Rode Kruis is de WGO bevoegd om strategieën op te stellen om het bewustzijn van de noodzaak van vaccinatie op internationaal niveau te vergroten. Het is trouwens vijftig jaar geleden dat het zijn Expanded Programme on Immunization (EPI) opstelde. Het idee achter het project, dat in 1974 werd opgestart, is om iedereen gelijke toegang tot levensreddende vaccins te geven, ongeacht hun afkomst of sociaaleconomische status. De meeste geïndustrialiseerde landen hebben nu een nationaal vaccinatieprogramma, omdat gebleken is dat het zowel kosteneffectief als doeltreffend is. Op Europees niveau bestaat er een European Center for Disease Prevention and Control (ECDC), dat is opgericht in 2005 en gevestigd is in Stockholm. Het is zijn taak om de bescherming van Europa tegen besmettelijke ziekten te versterken door, onder andere, adviezen over vaccinatie uit te brengen. Ter gelegenheid van de Wereld Vaccinatieweek deelde het centrum onlangs de animatie “Vaccins, protecting generations” → EIW_2024_GIF_0.gif (1058×1058) (europa.eu)

Samuel Walheer

Meer informatie over het Expanded Programme on Immunization (EPI) ↓

Brussel Mobiliteit ver­vol­gt zijn verkeersveiligheidscampagne “Je kleine spruit(en) veilig vervoeren”. Die is gericht op ouders en omvat advies over hoe je een kinderzitje het beste kunt gebruiken. De campagnebrochure bevat ook aanbevelingen voor fietsers en motorrijders om de veiligheid van eventuele jonge passagiers te waarborgen. De poster van de campagne is te zien in de meeste voorzieningen voor jonge kinderen.

Brussel Mobiliteit lanceerde de campagne in 2019, toen uit een studie van Vias bleek dat slechts één op vier kinderen correct vastgeklikt zit in de wagen. Die schokkende cijfers herinneren (nieuwe) ouders, en iedereen die verantwoordelijk is voor kinderen, er ook vandaag nog aan hoe belangrijk correcte veiligheidshandelingen zijn.

Voorkomen is beter dan genezen

“Om de verkeersveiligheid van kinderen te verbeteren, kan ingezet worden op: educatie en bewustmaking, aanpassingen aan de weginfrastructuur, ontwikkelingen in de voertuigtechnologie en het gebruik van beschermingsmiddelen zoals een fietshelm en kinderbeveiligingssystemen“, zo staat te lezen op de website van Vias over kinderen en verkeersveiligheid. Het is één ding om de juiste uitrusting te hebben om je kind veilig te vervoeren met de wagen, fiets of motor, weten hoe je die moet gebruiken is nog iets anders. Ouders en weggebruikers zitten soms met vragen, zoals: hoe gebruik ik een kinderzitje of een fietskar, hoe kies ik de juiste helm om mijn kind op een motor te vervoeren? Daarom heeft Brussel Mobiliteit een brochure met praktische antwoorden opgesteld.

Wat staat er in de brochure?

Wie de brochure van zestien pagina’s downloadt, ontdekt een leerrijk hulpmiddel met illustraties in frisse kleuren en heel toegankelijke uitleg. Naast gebruikstips wordt ook vermeld wat de wet zegt en wat de andere verplichtingen en huidige normen zijn. Een van de vele tips is om geen tweedehands kinderzitje te kopen. Dat kan immers onzichtbare schade opgelopen hebben waardoor het beschermingsniveau bij een botsing daalt. In de brochure komen drie vervoersmiddelen aan bod:

• de auto: het babyzitje, het kinderzitje en de zitverhoger;
• de fiets: het kinderstoeltje voor- of achteraan, de fietskar, de bakfiets en de longtail;
• de motor: de zijspan of sidecar, de bromfietsen en de motorfiets.

→ Lees de brochure “Je kleine spruit(en) veilig vervoeren”

→ Heb je nog vragen? mobiliteit@gob.brussels

In Wallonië

In Wallonië is AWSR (het Waals agentschap voor Verkeersveiligheid) verantwoordelijk voor deze kwesties. Dat agentschap lanceerde in januari 2024 ook een bewustmakingscampagne, die kreeg als titel: “Enlevez-lui son manteau” (Doe zijn jas uit). Ze gaat over het juiste gebruik van het kinderzitje en benadrukt hoe belangrijk het is om de jas van je kind uit te trekken voordat je hem of haar in het zitje vastklikt. Het kledingstuk verlaagt namelijk de doeltreffendheid van het zitje. Bovendien blijkt uit een van de studies van het Waalse agentschap dat meer dan 90% van de ondervraagden hun kinderen vastklikken in de auto, maar dat kinderzitjes niet systematisch worden gebruikt. In Wallonië gebruikt ongeveer één persoon op vijf nooit een kinderzitje en slechts één persoon op tien gebruikt het voor bepaalde verplaatsingen.

Samuel Walheer

Sinds de Wereldgezondheidsorganisatie op 7 april 1948 werd opgericht, vieren we op die datum Wereldgezondheidsdag. Dit jaar koos de WGO “Mijn gezondheid, mijn recht” als thema. Met die wereldwijde campagne wil ze het brede publiek bewuster maken van gezondheidskwesties en streven naar meer toegankelijke gezondheidszorg voor iedereen. Elke dag worden mensenlevens bedreigd en bevolkingsgroepen het recht op gezondheid ontzegd door conflicten, armoede, klimaatverandering of luchtvervuiling.

Volgens de WGO-Raad voor de Economie van Gezondheid voor Iedereen verankeren minstens 140 landen gezondheid als een mensenrecht in hun grondwet. Toch heeft geen enkel land wetten aangenomen of gehandhaafd die zijn burgers het recht op toegang tot gezondheidszorg garanderen. Dat verklaart waarom zeker 4,5 miljard mensen – of meer dan de helft van de wereldbevolking – in 2021 niet volledig beschermd waren door essentiële gezondheidsdiensten.

“Mijn gezondheid, mijn recht”

Om de campagne in te luiden, bracht de directeur-generaal van de WGO, dokter Tedros Adhanom Ghebreyesus, een duidelijke boodschap: “Wat kunnen we doen om ons recht op gezondheid te laten gelden? Heel veel! We moeten eerst en vooral onze rechten kennen! We hebben recht op kwaliteitsvolle gezondheidszorg, onderwijs en informatie. Onze gezondheid hangt af van drinkbaar water, schone lucht en gezonde voeding, kwaliteitsvolle huisvesting, een veilige omgeving, goede omstandigheden, fatsoenlijk werk en een zekere mate van vrijheid, zonder geweld en discriminatie.” Dokter Ghebreyesus herhaalde ook hoe belangrijk het is om zo goedkoop mogelijk toegang te hebben tot essentiële gezondheidsdiensten, dat iedereen recht heeft op gezondheid, en de betrokkenheid van gemeenschappen essentieel is wanneer er beslissingen over gezondheid worden genomen. Bovendien benadrukte hij dat overheden verantwoordelijkheidsbesef moeten hebben.

→ Naar de WGO-campagne (link naar Franstalige pagina)

Bewustzijn vergroten

De boodschap van de WGO herinnert ons eraan dat onze gezondheid uiterst belangrijk is en dat we er goed voor moeten zorgen. Dat vereist kennis over zowel onze persoonlijke situatie als die van de mensen om ons heen, onze buren en iedereen op aarde. Daarom focust de Wereldgezondheidsdag 2024 op universele mensenrechten. Om die te doen gelden, beveelt de Wereldgezondheidsorganisatie aan om van gezondheid een prioriteit te maken. Verder moet iedereen zijn rechten op het vlak van gezondheid kennen en kunnen beslissen over zijn eigen gezondheid. Daarnaast moet het recht op gezondheid als een fundamenteel mensenrecht worden beschermd en gepromoot.

Wat doet de WGO?

De WGO helpt landen aan hun verplichtingen te voldoen door te zorgen voor een discriminatieloze toegang tot kwaliteitsvolle en doeltreffende gezondheidsdiensten en de onderliggende bepalende gezondheidsdeterminanten mogelijk te maken. Om die doelstelling te bereiken, neemt de WGO deze acties:

• pleiten voor het recht op gezondheid en andere gerelateerde mensenrechten, voornamelijk via communicatiecampagnes (link naar Engelstalige pagina);
• bijdragen tot meer bewustzijn van gezondheidsgerelateerde mensenrechten, zoals het recht op veilige gezondheidszorg;
• landen helpen om normen voor mensenrechten op te nemen in hun wetten, gezondheidsprogramma’s en beleid, vooral door hulpmiddelen en richtlijnen te ontwikkelen zoals richtlijnen voor mensenrechten op het vlak van geestelijke gezondheid en seksuele en reproductieve gezondheid (links naar Engelstalige pagina’s);
• besluitvormers beter in staat stellen om hun aanpak rond gezondheid op rechten te baseren;
• op feiten gebaseerde gegevens, analyses en aanbevelingen over gezondheid en mensenrechten bekendmaken;
• samenwerken met andere instanties van de Verenigde Naties zodat ze worden erkend als essentiële pijlers van doeltreffende gezondheidsdiensten, met name door de VN-strategie voor de inclusie van personen met een handicap op elk van de drie WGO-niveaus toe te passen.

Samuel Walheer

Met het oog op de federale, regionale en Europese verkiezingen van 9 juni publiceerde UNICEF België een memorandum op zijn website, dat in samenwerking met een vijftigtal kinderrechtenorganisaties tot stand kwam. Het kreeg de titel “Partij kiezen voor kinderen in België en doorheen de wereld” en bevat aanbevelingen voor de Belgische politieke partijen. De bescherming van de kinderrechten vormen het uitgangspunt van die aanbevelingen. Die rechten worden nog al te vaak ondermijnd, hoewel het net cruciaal is om ze centraal te plaatsen in de prioriteiten. Er komen verschillende thema’s aan bod, zoals armoede, handicap, gezondheid, jeugdhulp en internationale solidariteit.

“We hebben nieuwe verkozenen nodig die de rechten van elk kind beschermen en ervoor opkomen in België en in de wereld. Nu we de 35e verjaardag vieren van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind, is het de plicht van politieke beleidsmakers om kinderen en hun gezinnen te beschermen met nood- en kortetermijnmaatregelen, maar ook met structurele, toekomstgerichte oplossingen.” Dat staat in het memorandum (zowel in het Nederlands als in het Frans beschikbaar).

{Persbericht met als titel “Partij kiezen voor kinderen in België en doorheen de wereld. Memorandum van kinderrechtenactoren voor de verkiezingen van juni 2024.”, CODE, KIRECO, UNICEF België.}

Een memorandum voor meer rechten

Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK), dat ook bekendstaat als het Kinderrechtenverdrag, werd op 20 november 1989 aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Dat verdrag bevat de essentiële rechten van kinderen en is momenteel door 197 staten bekrachtigd. België is een van de rijkste landen ter wereld. Toch worden de rechten van vele kinderen er bedreigd of zelfs geschonden. De artikelen van het Kinderrechtenverdrag en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen vormen de basis van het memorandum. Kinderen en minderjarige jongeren hebben geen stemrecht in België en worden dus vaak niet gehoord. Toch vormen ze meer dan een vijfde van de Belgische bevolking. Het is dus essentieel om naar hen te luisteren. Om de essentie zo duidelijk mogelijk te brengen, betreft elke thematische fiche in dit document meer dan één van de rechten van het kind.

Sneeuwbaleffect

Voor kinderen is armoede het begin van een parcours vol obstakels. Het beïnvloedt alle aspecten van hun leven: hun toegang tot onderwijs, gezondheidszorg, hobby’s, kinderopvangvoorzieningen, cultuur, enz. Armoede kan al die aspecten van kinderrechten onder druk zetten. Bijna 500.000 kinderen in België lopen een hoog en aanhoudend risico op armoede en zelfs sociale uitsluiting. Te veel kinderen in België zijn ook het slachtoffer van geestelijke gezondheidsproblemen en een ongelijke toegang tot kinderopvangvoorzieningen en onderwijs. Opeenvolgende crises hebben die trends alleen maar versterkt. Bovendien werden de meest kwetsbare kinderen het hardst getroffen, ondanks de hulpmechanismen die zijn opgezet. De huidige prangende kwesties voor kinderen overal ter wereld vormen de basis van de belangrijkste aandachtspunten van het memorandum. Dit zijn er een aantal van:

Kinderopvang

De eerste duizend dagen in het leven van een kind zijn beslissend. Kwaliteitsvolle kinderopvang is dus essentieel. Niet alleen voor hun sociale integratie en persoonlijke ontwikkeling, maar ook omdat kinderopvangvoorzieningen een sleutelrol spelen in de bewogen periode die ouders doormaken. In België gaat amper iets meer dan 1 op 3 kinderen tussen 0 en 2 jaar die een risico lopen op armoede en sociale uitsluiting naar een kinderopvang. Er is dus nog ruimte voor verbetering in ons land. Dat geldt vooral voor de financiering: uit vergelijkingen blijkt dat de overheid gemiddeld 2.000 euro uitgeeft per kind tussen 0 en 2 jaar. Dat is een derde tot een kwart van de uitgaven voor dezelfde leeftijdsgroep in Nederland, Duitsland en Frankrijk. Jonge ouders stellen het geboorteverlof in België bijzonder op prijs. Dat telt 15 weken voor moeders en 20 dagen voor vaders en co-ouders, wat helaas minder is dan het gemiddelde van 36 weken in de OESO-landen.

Geweld

Kinderen en jongeren hebben het recht om beschermd te worden tegen alle vormen van geweld. Dat recht, dat in steen zou moeten worden gebeiteld om volwassenen voortdurend te herinneren aan hun verantwoordelijkheid, wordt nochtans niet altijd nageleefd. Geweld tegen kinderen is nog lang niet uitgebannen. Dat kan verschillende vormen aannemen: fysiek, psychologisch of seksueel. Kinderen zijn soms ook het slachtoffer van verwaarlozing door volwassenen, hun eigen familie of instellingen. Dat geweld is altijd onaanvaardbaar en schendt de rechten van kinderen. Sommige vormen van geweld zijn zeer wijdverbreid. Op school krijgen kinderen bijvoorbeeld vaak dagelijks te maken met pesterijen. Er is ook “opvoedkundig” geweld, dat soms als normaal wordt beschouwd. Zogenaamd gangbaar opvoedkundig geweld is fysiek, psychologisch of verbaal geweld dat wordt gebruikt voor vermeende educatieve doeleinden.

Gezondheid

Jarenlange studies tonen aan dat er een grote gezondheidsongelijkheid bestaat in België en wijzen op het belang van een betere preventieve geneeskunde. Het is ook bewezen dat kinderen die opgroeien in buurten met een lage sociaaleconomische index het grootste risico lopen op opname in een ziekenhuis, psychiatrische instelling of spoedgevallendienst. Daarnaast is luchtvervuiling een bepalende factor voor de gezondheid van kinderen in België. Luchtvervuiling veroorzaakt jaarlijks meer dan 1.200 vroegtijdige sterfgevallen bij minderjarigen in Europa. Zieke kinderen de juiste zorg bieden is absoluut noodzakelijk. België heeft acht ministers die bevoegd zijn voor de gezondheid. Zij kunnen ervoor zorgen dat alle kinderen en jongeren, ook de meest kwetsbare, gratis toegang hebben tot inclusieve en kwaliteitsvolle gezondheidszorg. Die inspanningen moeten ook gericht zijn op preventie.

Internationale solidariteit

De afgelopen jaren zijn voor iedereen overal ter wereld uitzonderlijk moeilijk geweest. Kinderen worden hard getroffen door de grote voorbije en huidige crises. Die maken de sowieso al ernstige gevolgen van armoede nog erger voor kinderen en gezinnen in landen waar de sociale bescherming ontoereikend of onbestaand is. Veel mensen bevinden zich in die situatie. In 2020 zijn meer dan 70 miljoen mensen in extreme armoede beland, wat hun totaal op 700 miljoen heeft gebracht. De allerjongsten voelen economische en sociale schokken het meest. Kinderen hebben twee keer zoveel kans om in extreme armoede te leven als volwassenen. Bovenop financiële armoede komt nog multidimensionale armoede, wat inhoudt dat een miljard kinderen geen toegang hebben tot onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting of water. Door de pandemie steeg hun aantal met 15%. Toegang tot onderwijs is nochtans een van de belangrijkste hefbomen om kinderen uit armoede te halen. Hoewel er vooruitgang is, gaan wereldwijd nog steeds 244 miljoen kinderen niet naar school, vooral in Sub-Sahara Afrika, waar 98 miljoen kinderen elke dag hun recht op onderwijs wordt ontzegd.

→ Klik hier om het memorandum te downloaden.

Zeven instellingen konden het Kids Friendly-label al bemachtigen! Om erkend te kunnen worden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, moesten de non-profitvoorzieningen voldoen aan de selectiecriteria van equal.brussels. Ze verschaffen meer bepaald een gastvrije ruimte om eenoudergezinnen het leven makkelijker te maken. Geen reden tot paniek voor instellingen die de deadline misten: de oproep tot kandidaatstelling werd verlengd tot 30 april 2024.

In Brussel is een op de drie gezinnen een eenoudergezin. Dat is goed voor bijna 65.000 gezinnen, waarvan de overgrote meerderheid gezinnen met een alleenstaande moeder zijn. Om die gezinnen steun te bieden bij de moeilijkheden waarmee ze dagelijks te maken krijgen, verschaft het Kids Friendly-label niet alleen maar een erkenning aan de voorzieningen die eenoudergezinnen verwelkomen. Het biedt ook en vooral een rustpunt voor ouders die niet de mogelijkheid hebben hun kind thuis te laten.

Hoe krijg je het label ?

Om het label te krijgen en zo bij te dragen aan de inclusie van alle gezinnen, moeten organisaties uit de non-profitsector de nadruk leggen op hun verwelkomingsfaciliteiten voor single moeders en hun kinderen. De locaties moeten voldoen aan een aantal menselijke en organisatorische criteria en moeten over voldoende bereikbaarheid en faciliteiten beschikken. De eerste openbare voorzieningen die het label kregen zijn het Huis van de Vrouw in Schaarbeek, de vzw Amazone, Brussel Fiscaliteit, de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel, Homegrade, de Stad Brussel en Up Brussels. Een knappe prestatie!

Wil jij een kandidaatstellingsdossier indienen? Dat kan hier!

Equal.brussels in een notendop

Equal.brussels is de administratie achter het Kids Friendly-label. Die administratie implementeert het beleid van de huidige Staatssecretaris voor Gelijke Kansen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Nawal Ben Hamou.

In de onderstaande video leer je meer over de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel ↓

Tekst : Samuel Walheer