Met de start van januari komt ook de vraag naar inclusieve opvang voor jonge kinderen opnieuw centraal in de actualiteit te staan. In Zemst toont kinderdagverblijf Villa Clementina concreet hoe een opvang eruit kan zien waar kinderen met en zonder handicap samen worden opgevangen. Hoewel het initiatief niet nieuw is, werd het recent opnieuw onder de aandacht gebracht door de Koning Boudewijnstichting. Dat biedt meteen ook de gelegenheid om een bredere beweging te belichten: in Brussel en de omliggende regio’s bestaan verschillende kinderdagverblijven met een inclusief opvangproject, die verdere ondersteuning verdienen.

Van Villa Clementina tot de inclusieve kinderdagverblijven in Brussel: inclusieve opvang voor jonge kinderen bestaat vandaag al en steunt op lokale initiatieven, partnerschappen en gerichte ondersteuning. Naar aanleiding van de januaristart biedt Hospichild een ruimer overzicht van het Brusselse aanbod en dat van de omliggende gemeenten.

Villa Clementina: een inclusief opvangmodel dat werkt

Villa Clementina, gelegen in Zemst, vangt kinderen met en zonder handicap op in een kader dat vergelijkbaar is met dat van een klassiek kinderdagverblijf. De voorziening telt 40 plaatsen en vangt in totaal 57 kinderen op, waarvan één op de drie een handicap heeft, soms zwaar en meervoudig. Niet alle kinderen zijn elke dag aanwezig.

Volgens Katia Verhaeren, verantwoordelijke van Villa Clementina, vertrekt de aanpak vanuit een eenvoudig principe: elk kind in de eerste plaats als kind beschouwen, met zijn of haar eigen mogelijkheden, en tegelijk rekening houden met specifieke noden. Het team bestaat uit kinderbegeleiders, maar ook uit logopedisten en kinesitherapeuten. Het dagelijkse werk steunt sterk op de groepsdynamiek: kinderen spelen samen, imiteren elkaar en ontwikkelen zich samen.

Villa Clementina werd twaalf jaar geleden opgericht als antwoord op het tekort aan opvangmogelijkheden voor kinderen met een meervoudige handicap in Vlaams-Brabant. Het initiatief ontstond uit een samenwerking tussen zorgprofessionals, lokale actoren en partners uit het middenveld. De verdere uitbouw van het project werd onder meer mogelijk gemaakt dankzij de steun van filantropische fondsen beheerd door de Koning Boudewijnstichting, die hielpen het model te consolideren en bijkomende projecten te ontwikkelen, zoals een inclusieve babysitdienst.

Inclusieve opvang in Brussel: een bestaand kader, uiteenlopende praktijken

In Brussel worden de Franstalige kinderdagverblijven erkend, vergund en soms gesubsidieerd door de Franse Gemeenschap via het Office de la Naissance et de l’Enfance (ONE). Sommige voorzieningen krijgen bijkomende ondersteuning om een inclusieve opvang voor kinderen met een handicap te organiseren, terwijl andere zich specialiseren in de opvang van specifieke doelgroepen. Aan Nederlandstalige zijde vallen de opvangvoorzieningen onder Kind en Gezin, vandaag geïntegreerd in het agentschap Opgroeien. Ook daar bestaan ondersteuningsmechanismen voor de opvang van kinderen met specifieke zorgbehoeften, onder meer via aangepaste begeleiding, subsidies en samenwerkingen met gespecialiseerde diensten.

In beide systemen geldt een gelijkaardig uitgangspunt: het kind met een handicap wordt in de eerste plaats als kind onthaald, maar de opvang vereist vaak specifieke aanpassingen en netwerkwerking. Kinderopvanginitiatieven werken daarbij samen met externe professionals (kinesitherapeuten, verpleegkundigen, psychomotorische therapeuten en diensten voor handicapondersteuning), in overleg met de ouders.

Het aanbod van inclusieve kinderdagverblijven in Brussel

In Brussel bestaan momenteel zes inclusieve opvangprojecten voor jonge kinderen:

• Les Piloux
  Het kinderdagverblijf vangt 21 kinderen op, waarvan 7 met een handicap of met een ouder met een handicap. Het project maakt deel uit van de initiatieven rond de vzw Nos Pilifs (Ferme Nos Pilifs, Ados Pilifs, enz.).
• Le Coffre à bébés
  De neurologische crèche binnen het IRAHM (Institut Royal d’Accueil pour le Handicap Moteur) vangt 18 kinderen zonder handicap en 6 kinderen met een motorische beperking op.
• La Court’Échelle
  Een inclusieve crèche die 21 kinderen tussen 3 maanden en 3 jaar opvangt, met of zonder intellectuele, fysieke of sociale beperking.
• Crescendo
  Het kinderdagverblijf vangt 18 dove en horende kinderen op en werkt nauw samen met het centrum Comprendre et Parler.
• Le Petit Prince
  Deze crèche vangt 18 kinderen op, waarvan 6 met een auditieve beperking, en maakt deel uit van het IRSA.
• Zarafa
  Crèche Zarafa vangt 14 dove en horende kinderen op.

Gezien haar nabijheid tot de hoofdstad kan Villa Clementina worden beschouwd als een bijkomende optie voor gezinnen in en rond Brussel.

Een inclusieve opvangplaats vinden

Het ONE stelt het platform MyONE ter beschikking om een opvangplaats voor jonge kinderen te zoeken. Deze tool vermeldt echter niet altijd of een opvangvoorziening actief inclusieve opvang aanbiedt. Ouders wordt daarom aangeraden om:

• het opvangproject van de voorziening te raadplegen;
• rechtstreeks contact op te nemen met het kinderdagverblijf om de specifieke noden van hun kind te bespreken.

Opvangvoorzieningen kunnen daarnaast ondersteuning krijgen via het OCAPI-platform, dat verschillende gespecialiseerde diensten samenbrengt (Famisol, Réci-Bruxelles, SAPHAM, SAPHIR-Bruxelles, SUSA-Bruxelles, Triangle-Bruxelles). Deze diensten begeleiden opvangteams in hun inclusieve praktijken via advies, evaluaties en aangepaste samenwerkingen.

Vorige maand werd een grote Europese hervorming goedgekeurd: voortaan moet elk stuk speelgoed over een digitaal paspoort beschikken dat aantoont dat het aan de normen voldoet. Dat zal het voor de autoriteiten gemakkelijker maken om de import te controleren en kinderen te beschermen tegen gevaarlijke producten die nog te vaak aan de controles ontsnappen. 

Het wetsontwerp over dit onderwerp dateert van 11 april 2025. In een persbericht zette het Europees Parlement de belangrijkste punten van de nieuwe regelgeving uiteen, die nu officieel is goedgekeurd door de Europese Raad.

• De doelstelling is het grote aantal gevaarlijke speelgoedartikelen in de EU terug te dringen, met name de speeltjes die online of buiten de EU worden verkocht.
• Speelgoed mag geen kankerverwekkende stoffen, hormoonontregelaars of PFAS bevatten.
• De digitale productpaspoorten zullen zorgen voor snellere douanecontroles en een betere toegang tot informatie over de veiligheid voor consumenten.

Een digitaal paspoort per speeltje

Volgens de nieuwe Europese regelgeving (die de komende vier jaar geleidelijk aan in werking zal treden) moet al het speelgoed dat op de markt van de EU wordt verkocht, vergezeld gaan van een “digital product passport” (DPP) met informatie over de conformiteit ervan, in de vorm van een QR-code die kan worden gescand of een ander digitaal medium. Dit paspoort zal met name de traceerbaarheid, douanecontroles bij binnenkomst in de EU en het toezicht op online platforms bevorderen.

Nieuwe verboden chemicaliën

O Bovendien wordt de bestaande regelgeving rond verboden chemicaliën verstrengd. Naast de stoffen die al gebannen waren (stoffen die kankerverwekkend of mutageen zijn of het voortplantingssysteem aantasten), worden de volgende stoffen voortaan verboden of aan strenge beperkingen onderworpen: hormoonontregelaars, PFAS (onder bepaalde voorwaarden), biociden en parfumallergenen in speelgoed voor kinderen jonger dan 36 maanden of dat in de mond kan worden gestopt. Fabrikanten moeten alle mogelijke gevaren evalueren (de chemische, fysische, mechanische en elektrische) voordat ze het product op de markt mogen brengen.

Online platforms in het vizier

Toy Industries of Europe, de Europese vereniging die de belangrijkste speelgoedfabrikanten vertegenwoordigt, verklaarde het volgende:

“We kochten meer dan 100 merkloze speelgoedartikelen op online platforms zoals AliExpress, Amazon Marketplace, SHEIN en Temu en stelden vast dat 80% ervan niet voldeed aan de veiligheidsregels van de EU.”

Toy Industries of Europe wijst ook op mazen in de EU-wetgeving waar niet-conforme producten vaak van profiteren (vooral derde verkopers die niet in de EU zijn gevestigd) en roept op om online platforms wettelijk verantwoordelijk te houden voor de verkoop van gevaarlijk speelgoed. Volgens het dossier van de Europese Commissie is ongeveer een op de acht in de EU verkochte speelgoedartikelen  geïmporteerd, wat de noodzaak van strengere importcontroles des te meer aantoont.

Waar moet ik op letten in afwachting van de nieuwe maatregelen?

Het zal ongeveer vier jaar duren voordat alle maatregelen van de regelgeving van kracht zijn. In de tussentijd kunnen ouders alvast op de volgende zaken letten:

• Controleer of het speelgoed het CE-merk draagt.
• Vermijd merkloos speelgoed of speelgoed dat tegen spotprijzen wordt verkocht.
• Geef de voorkeur aan speelgoed dat in Europa is gemaakt of door een erkende importeur is aangeleverd.
• Pas op voor gadgets met internetverbinding of die kleine magneten bevatten, die bijzonder gevaarlijk zijn voor jonge kinderen.

En ten slotte: weet dat speelgoed helemaal niet geavanceerd hoeft te zijn. Een eenvoudig, stevig en veelzijdig voorwerp dat de verbeelding prikkelt is duizendmaal beter dan een elektronische gadget dat snel stof zal vergaren.

Ter gelegenheid van Wereld Meningitis Dag op 5 oktober bracht de Belgian Academy of Paediatrics (BAoP) op 2 oktober beleidsmakers, experts en getuigen samen om het publiek bewust te maken van die ziekte en te benadrukken dat België dringend het actieplan “Defeating Meningitis by 2030” van de WGO moet uitvoeren.

Meningokokken veroorzaken een zeldzame infectieziekte die ernstige of zelfs dodelijke gevolgen kan hebben bij zuigelingen en jonge kinderen. De infectie kan leiden tot bacteriële meningitis en septikemie (bloed­ver­gif­ti­ging), die een aanzienlijke impact hebben op de patiënten en hun families. De gevolgen kunnen dramatisch zijn. “Elk geval is er één te veel”, zegt de BAoP op zijn.

Meningitis of hersenvliesontsteking is een erg gevaarlijke ziekte, en dan vooral voor kinderen. Om tragedies te voorkomen zijn preventie door vaccinatie en verhoogde waakzaamheid bij de eerste symptomen essentieel. Wereld Meningitis Dag en het initiatief “Defeating Meningitis by 2030” van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) benadrukken dat er dringend actie moet worden ondernomen om onze kinderen te beschermen en uiteindelijk voorgoed komaf te maken met deze bedreiging. Dat initiatief van de WGO bestaat nu al enkele jaren en beoogt het aantal gevallen van bacteriële meningitis met 50% te verminderen en het aantal sterftes en de gevolgen van de ziekte drastisch terug te dringen. De bijeenkomst op 2 oktober, die het team van Born in Brussels bijwoonde, diende om de balans op te maken van de bestaande initiatieven en bij te dragen aan de strijd.

Bijzonder gevaarlijke ziekte voor zuigelingen

Elk jaar lopen tientallen kinderen in België een hersenvliesontsteking op. Die ontsteking van het vlies rond de hersenen en het ruggenmerg kan worden veroorzaakt door een virus of een bacterie. Bacteriële meningitis is zeldzamer maar ernstiger. Die vorm kan onomkeerbare complicaties veroorzaken zoals doofheid en neurologische stoornissen. In de meest ernstige gevallen kan een bacteriële hersenvliesontsteking zelfs tot de dood leiden in amper 24 uur. Vooral kinderen jonger dan vijf jaar zijn bijzonder kwetsbaar voor deze ziekte. Hun immuunsysteem is namelijk nog niet volledig ontwikkeld, waardoor ze vatbaarder zijn voor ernstige ontstekingen. Bovendien hebben zuigelingen soms atypische symptomen, zoals extreme prikkelbaarheid, minder eetlust of een uitpuilende fontanel, wat de diagnose kan bemoeilijken.

Hoogtepunten van de conferentie

• Standpunt van de BAoP over het gezondheidsbeleid en de rechtvaardigheid in België – prof. dr. Ann De Guchtenaere (UZ Gent – BAoP)

Deze eerste toespraak herinnerde ons eraan dat de kinderrechten altijd de basis moeten zijn. We moeten vechten voor rechtvaardigheid voor alle kinderen, ongeacht hun sociale afkomst. Bepaalde vaccins tegen meningitis worden immers niet terugbetaald, waardoor alleen bemiddelde gezinnen er toegang toe hebben. Dat moet veranderen. België noch Nederland hebben de B-stam van meningitis opgenomen in hun vaccinatieschema, wat absurd is als je bedenkt dat kinderen eraan kunnen overlijden. Politici moeten eindelijk werk maken van de terugbetaling.

→ Lees de aanbevelingen van de BAoP over dit thema.

• Actieplan van de WGO “Defeating Meningitis by 2030”: een wereldwijde verbintenis voor meer rechtvaardigheid – prof. dr. Marc Van Ranst (UZ Leuven)

Marc Van Ranst gaf vervolgens een korte inleiding tot het plan van de WGO om meningitis tegen 2030 uit te roeien en ongelijkheden te verminderen. Iedereen zou evenveel kansen moeten krijgen om een gezond leven te leiden, maar dat is niet zo. Een onderzoek toont aan dat de situatie in België kritiek is en niet goed evolueert. We zijn al halverwege het traject van het actieplan van de WGO, maar er is nog een lange weg te gaan, zowel op het gebied van vaccinatie als van preventie. De armste gemeenschappen hebben immers geen toegang tot bepaalde vaccins omdat ze te duur zijn.

• Focus op meningitis: perspectief op onderzoek en gegevens – prof. Stefanie Desmet (KU Leuven) en prof. dr. Wesley Mattheus (Sciensano): epidemiologie van pneumokokken in België

Daarna gaven twee epidemiologen een meer medische presentatie over de verschillende types pneumokokken en meningokokken. Ze stelden vast dat de gevallen sinds 2024 zijn toegenomen, terwijl ze ervoor, sinds 2014, gestaag waren gedaald. Er zijn dus meer terugbetaalde vaccins nodig (vooral voor de B-stam) om het aantal gevallen bij kinderen met 40% te verminderen.

• Focus op bloedvergiftiging – prof. dr. Erika Vlieghe (UZ Antwerpen)

Erika Vlieghe legde op haar beurt het verband tussen bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking uit. In feite is een hersenvliesontsteking een bijzondere vorm van bloedvergiftiging die de hersenen aantast. Als de hersenen geen controle meer hebben over de organen, is intensieve zorg nodig. Helaas haalt een groot deel van de patiënten het niet. Zij die het geluk hebben het te overleven, moeten inboeten aan levenskwaliteit, vooral kinderen. Naast die menselijke tol zijn er ook aanzienlijke financiële kosten voor de staat. Reden te meer voor politici om er alles aan te doen om die ziekte, die vooral gevaarlijk is voor jonge kinderen en zwangere vrouwen, in te dammen.

• Standpunt van de Hoge Gezondheidsraad – prof. David Tuerlinckx (CHU UCL Namur – covoorzitter permanente werkgroep Vaccinatie van de Hoge Gezondheidsraad

Het standpunt van de Hoge Gezondheidsraad is duidelijk: het vaccinatieschema moet dringend gewijzigd worden. Het vaccin tegen meningokokken B moet absoluut worden opgenomen en terugbetaald. Meer dan 30% van de jongeren is drager van het virus en sommigen zullen het onvermijdelijk doorgeven, tenzij ze gevaccineerd zijn. Het belang van vaccinatie kan dus niet worden onderschat.

De Hoge Gezondheidsraad beveelt drie punten met klem aan:

– de C-, W- en Y-stammen opnemen in het verplichte vaccinatieschema voor jongeren;

– het meningokokken-B-vaccin eindelijk terugbetalen voor kinderen en tieners;

– alle vaccins automatisch terugbetalen voor hoogrisicopersonen.

• Getuigenissen van patiënten – Sepsibel vzw, de vzw ARTHUR forever en de ouders van Maurice

Een van de drie getuigenissen kwam van de ouders van Arthur, die helaas nog voor zijn eerste verjaardag is overleden.

Arthur was een heel vrolijk en gulzig kind. Toen hij negen maanden oud was, kreeg hij plots koorts en begon hij over te geven. Zijn ouders raadpleegden de kinderarts, die de diagnose gastro-enteritis stelde. Maar zijn toestand verslechterde en de volgende dag gingen ze met hem naar de spoedafdeling, waar de artsen meningitis vaststelden. Dat was een grote schok. Twee dagen later stierf Arthur. Die dramatische gebeurtenis voelt voor hen heel oneerlijk en onnatuurlijk aan. Nu, jaren later, ervaren ze nog elke dag die pijn. Die torsen ze voor de rest van hun leven met zich mee. Drie jaar geleden kwam zijn broer James in hun leven en vonden ze een beetje geluk terug, maar het blijft ontzettend moeilijk. Ze richtten de vzw ARTHUR forever op en steunen op die manier pediatrisch onderzoek, Les Docteurs Zinzins, Mes Mains Pour Toi en andere initiatieven voor zieke kinderen. De ouders van Arthur betreuren dat we niet vaak genoeg over meningitis praten en vinden het niet normaal dat sommige dure vaccins niet worden terugbetaald.

→ Voor meer informatie over de bijeenkomst of over de BAoP kan je mailen naar info@baop.be of een kijkje nemen op www.baop.be.

In de Verenigde Staten en Canada bezingen sommige ouders de lof van een dieet voor kinderen dat uitsluitend uit vlees bestaat. Zo waren onlangs in verschillende virale video’s zuigelingen te zien die op bacon kauwen of op een runderribstuk sabbelen. Specialisten zijn het er echter over eens dat dit gebruik niet alleen gevaarlijk is, maar ook tot ernstige gebreken kan leiden.

Sinds enkele maanden bulken de sociale media van een nieuw soort ongewone, controversiële video’s. Daarin zijn baby’s, sommige amper twaalf maanden oud, te zien die geen traditionele groentepapjes krijgen. In plaats daarvan krijgen ze van hun ouders geklopte eidooiers, verkruimelde lever, beenmerg of zelfs biefstuk of runderribstuk te eten. The Wall Street Journal bracht als eerste verslag uit over dit fenomeen. De zogeheten “carnivore babies” krijgen dit dieet voorgeschoteld door volwassen ouders die zelf verknocht zijn aan een vleesrijk eetpatroon.

Ouders overtuigd van de weldaden

Volgens ouders die deze praktijken promoten, zijn de voordelen legio: betere slaap, een vlottere spijsvertering, een kalme gemoedsgesteldheid, een snellere ontwikkeling, enz. Sommige van hen beweren zelfs dat hun baby nog nooit een arts nodig heeft gehad en geen allergieën heeft ontwikkeld. Zulke getuigenissen klinken als muziek in de oren van een deel van het conservatieve Amerikaanse electoraat, in die mate zelfs dat Fox News bereid is een platform te bieden voor deze trend.

Ernstige gebreken in het verschiet

Specialisten op het vlak van kindervoeding trekken echter aan de alarmbel.

“Een voedingspatroon dat rijk is aan vlees is niet genoeg om te voorzien in de voedingsbehoeften van een pasgeborene”, klinkt het bij Mark Corkins, directeur pediatrische gastro-enterologie aan de Universiteit van Tennessee.

Volgens Harvard Health Publishing en Healthychildren.org loopt een kind dat geen fruit, groenten, granen en peulvruchten krijgt het risico een tekort aan vezels, vitaminen en essentiële mineralen te ontwikkelen. Op de lange termijn kan dit leiden tot nier-, lever- en botaandoeningen.

Besmettingsrisico’s van rauw vlees

Naast die gebreken is er nog een rechtstreeks gevaar: dat van bacteriën en parasieten. Rauwe eieren en vleestartaar kunnen salmonella, E. coli of lintwormen bevatten. Dergelijke besmettingen zijn bijzonder riskant voor een lichaam in volle ontwikkeling. Voedingsdeskundigen wijzen erop dat eiwitrijke diëten al controversieel zijn voor volwassenen, en wel zeker voor baby’s. Dit dieet is meer dan zomaar een trend; het kan blijvende gevolgen hebben voor de gezondheid van je kinderen.

Elke winter is bronchiolitis een van de belangrijkste oorzaken van ziekenhuisopnames bij baby’s. Om de zwaarste vormen van deze luchtweginfectie te voorkomen, lanceren het Kinderziekenhuis Koningin Fabiola (HUDERF) en het Erasme Ziekenhuis, samen verenigd in het Academisch Ziekenhuis Brussel (H.U.B.), een beschermingscampagne voor baby’s. Daarbij wordt gebruikgemaakt van monoklonale antilichamen (Beyfortus®), een preventieve oplossing die onmiddellijke bescherming biedt. 

{Persbericht van H.U.B}

De campagne loopt van 1 september tot 31 oktober 2025. Ze richt zich tot kinderen die geboren zijn tussen 19 februari en 30 september 2025, zodat ze vóór of bij de start van het RSV-seizoen beschermd zijn. Ouders kunnen nu al een afspraak maken voor de speciaal georganiseerde pediatrische consultaties in beide ziekenhuizen.

“Elke winter zien we op de spoed baby’s met bronchiolitis, soms met ernstige ademhalingsproblemen waarvoor intensieve zorgen nodig zijn. Immunisatie voorkomt veel opnames en helpt de zwaarste gevallen vermijden, door baby’s tijdig te beschermen,” zegt dr. Françoise Vermeulen, diensthoofd pediatrie van het H.U.B. 

Preventie afgestemd op leeftijd en gezondheid

Immunisatie met monoklonale antilichamen werkt anders dan een klassiek vaccin: het stimuleert het afweersysteem niet, maar levert rechtstreeks de antilichamen die het kind beschermen. Een studie gepubliceerd in mei 2025 in The Lancet Child & Adolescent Health bevestigde de doeltreffendheid, met een gemiddelde daling van 83% van het hospitalisatierisico bij kinderen jonger dan één jaar.

De toediening van Beyfortus® (nirsevimab) gebeurt via één intramusculaire injectie. Deze wordt toegediend:

Twee opties voor baby’s die nog geboren moeten worden

Voor kinderen die geboren worden tussen 1 september 2025 en 31 januari 2026 zijn er twee preventieve mogelijkheden:

In de praktijk volstaat één van beide opties om het kind goed te beschermen. Voor baby’s die vanaf 1 februari 2026 geboren worden tot het einde van het RSV-seizoen, blijft de aanbevolen strategie de toediening van monoklonale antilichamen in de kraamkliniek.

Een vaak voorkomende, soms ernstige ziekte

Bronchiolitis treft elk jaar duizenden baby’s in België. Meestal verloopt de ziekte mild, maar ze verspreidt zich gemakkelijk via hoest- en niesdruppeltjes. Bij de jongste kinderen kan dit leiden tot ernstige ademhalingsproblemen waarvoor een ziekenhuisopname nodig is.

Toegankelijkheid en terugbetaling

Dankzij de steun van het RIZIV wordt deze immunisatie bijna volledig terugbetaald: enkel het remgeld blijft ten laste van de families.