De WGO heeft voortaan 15 november officieel erkend als Wereldprematurendag, en dus niet 17 november zoals in de vorige jaren. Een nieuwe datum, met dezelfde doelstelling: aandacht vragen voor de 1.500 baby’s die elk jaar (in België) vóór de 32e zwangerschapsweek ter wereld komen of met een geboortegewicht onder de 1.500 gram. Ze worden extreem vroeggeborenen genoemd.
Die officiële erkenning door de WGO is veel meer dan zomaar een gebeurtenis op de kalender. Dit is een enorme stap vooruit voor de zichtbaarheid van vroeggeboorte, de betrokken gezinnen en iedereen die zich elke dag inzet voor betere zorg voor premature baby’s”, zegt SOS Préma (een Franse vereniging) op haar socialemediakanalen.
Vroeggeboorte nog beter voorkomen
Dat de WGO haar kalender onlangs heeft uitgebreid met Wereldprematurendag is een zowel symbolisch als concreet initiatief. Die officiële maatregel beoogt de preventie van vroeggeboorte uit te breiden en premature baby’s de juiste behandeling en zorg te garanderen. De cijfers worden overal ter wereld immers steeds zorgwekkender. Zo zijn er in 2022 volgens de WGO 2,3 miljoen zuigelingen gestorven in de eerste 28 dagen van hun leven. Ongeveer 80% van hen had een laag geboortegewicht en twee derde was te vroeg geboren. Bovendien hebben naar schatting elk jaar een miljoen kleine en zieke pasgeborenen een blijvende beperking, zoals hersenverlamming of een ontwikkelingsachterstand.
Toch is de doelstelling van de Wereldgezondheidsorganisatie om de neonatale sterfte tegen 2030 in alle landen terug te brengen tot 12 per 1.000 levendgeborenen.
Specifieke aanbevelingen van de WGO
De WGO heeft vastgesteld dat niet al haar lidstaten Wereldprematurendag vieren en dat deelnemende landen dat niet met een nationaal evenement doen maar alleen met individuele en privé-initiatieven. Daarom heeft de WGO specifieke aanbevelingen gedaan om de bewustmaking uniform te maken:
Wereldprematurendag vieren om mensen ervan bewust te maken en preventie, zorg, belangenbehartiging en evidencebased beleid uit te breiden.
Samenwerken met de betrokken partijen om op deze werelddag de perinatale en neonatale zorg, het onderzoek en de verspreiding van goede praktijken te bevorderen.
De aanbevelingen van de WGO uitvoeren door preventie, de behandeling van complicaties en de betrokkenheid van gezinnen bij de zorg op te drijven.
De preventie van vroeggeboorte stimuleren door te zorgen voor universele toegang tot zowel gezondheidsdiensten op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid als tot betrouwbare informatie.
De fundamentele levensreddende maatregelen toepassen en opvolgen, afgestemd op elk zorgniveau, om de overlevingskansen en gezondheid van pasgeboren prematuren te verbeteren.
Uitgebreide opvolgingsprogramma’s organiseren voor te kleine en zieke pasgeborenen, inclusief zintuiglijke screenings en ontwikkelingsbeoordelingen.
De zorg voor premature zuigelingen opnemen in de universele gezondheidsdekking, om de kosten voor gezinnen te verlagen.
De de kangoeroemethode tot de standaardzorg laten behoren, in combinatie met vroege borstvoeding en andere effectieve, evidencebased maatregelen.
Gezondheidswerkers opleiden in de ontwikkelingszorg voor premature baby’s en borstvoeding beschermen door internationale normen toe te passen.
Zorgen voor gemeenschapsgerichte ondersteuningsprogramma’s die gezinnen met premature baby’s praktisch, emotioneel, psychologisch en financieel begeleiden.
Een beleid voor ouderschapsverlof en bijbehorende steunmaatregelen ontwikkelen of versterken, zodat gezinnen beter voor hun te vroeg geboren zuigelingen kunnen zorgen.
Zorg in België
In België wordt 7 tot 8% van de baby’s te vroeg geboren. In 80% van de gevallen weten de ouders dat van tevoren en kunnen ze zich erop voorbereiden. Er zijn drie gradaties van vroeggeboorte: extreem (vóór 28 weken), ernstig (tussen 28 en 32 weken) en matig (tussen 32 en 36 weken). Hoewel het aantal ernstig premature baby’s niet hoger is dan vroeger, is het aantal matig premature baby’s wel gestegen doordat vrouwen steeds later kinderen krijgen.
Ter herinnering: de Brusselse ziekenhuizen hanteren twee zorgniveaus, naargelang van de medische behoeften van pasgeborenen:
afdelingen voor neonatale intensieve zorg (NIC): behandelen ernstig premature baby’s die vóór de 32e zwangerschapsweek zijn geboren of met een geboortegewicht onder de 1.500 gram. De belangrijkste centra in Brussel zijn de HUB (Erasmus en UKZKF), het UMC Sint-Pieter, het Delta Ziekenhuis (CHIREC), de Cliniques Universitaires Saint-Luc en het UZ Brussel;
niet-intensieve neonatale afdelingen (N*- functie): aanwezig in alle Brusselse kraamafdelingen en volgen matig premature baby’s (die vanaf 32 weken zijn geboren) nauw op.
Elk jaar staat 14 november in het teken van bewustmaking rond diabetes. Zwangere vrouwen en hun baby behoren tot de belangrijkste risicogroep van deze aandoening, vooral wat betreft zwangerschapsdiabetes. De WGO focust op de ziekte en formuleert specifieke aanbevelingen voor de medische en politieke wereld. Ook de vzw Association du Diabète zet de opvolging en behandeling van zwangerschapsdiabetes centraal in haar nieuwe campagne.
In België zou ongeveer 6% van de bevolking diabetes hebben. Ook zwangere vrouwen kunnen er tijdens hun zwangerschap mee te maken krijgen. We spreken dan van zwangerschapsdiabetes. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor zowel de gezondheid van de moeder als die van de baby.
Wereldwijde richtlijnen voor zwangerschapsdiabetes
De WGO publiceerde onlangs een rapport met wereldwijde richtlijnen voor diabetes tijdens de zwangerschap. Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, directeur-generaal van de WGO, verduidelijkt in een persbericht: “Deze aanbevelingen zijn gebaseerd op de concrete situatie en de gezondheidsbehoeften van vrouwen. Ze bieden duidelijke en op feiten gebaseerde strategieën om elke vrouw, waar ook ter wereld, hoogwaardige zorg te bieden.”
De richtlijnen omvatten 27 belangrijke aanbevelingen, over vooral de volgende aspecten:
Gepersonaliseerde zorg: advies over voeding, lichaamsbeweging en streefwaarden voor de bloedsuikerspiegel.
Optimale opvolging: alle vrouwen met diabetes moeten hun bloedsuikerspiegel regelmatig laten controleren, zowel tijdens consultaties in een gezondheidscentrum als thuis.
Behandeling op maat: specifieke behandelingsschema’s voor diabetes type 1, diabetes type 2 en zwangerschapsdiabetes wanneer geneesmiddelen nodig zijn.
Gespecialiseerde ondersteuning: multidisciplinaire zorg voor vrouwen die al vóór hun zwangerschap diabetes hadden.
“Deze vorm van diabetes kan het risico op een miskraam verhogen”
De vzw Association du Diabète, die op 14 november een bewustmakingscampagne lanceert, omschrijft deze vorm van diabetes op haar website als volgt: “We spreken van zwangerschapsdiabetes wanneer zwangere vrouwen die voordien nooit diabetes hadden, tijdens hun zwangerschap een verhoogde bloedsuikerspiegel hebben. Als die diabetes niet onder controle wordt gehouden en behandeld, kan het risico op een miskraam en op een te zware of te vroeg geboren baby toenemen. De symptomen van zwangerschapsdiabetes verdwijnen doorgaans aan het einde van de zwangerschap. Toch lopen vrouwen die deze vorm van diabetes hebben ontwikkeld een groter risico om diabetes type 2 te ontwikkelen, soms pas jaren later.” Het is dus bijzonder belangrijk om de risico’s tijdig op te sporen door middel van een screening.
→ Naar aanleiding van Werelddiabetesdag op 14 november nodigt de Association du Diabète iedereen uit om zijn risico te beoordelen met behulp van een gratis, eenvoudige en snelle onlinetest: www.testezvotrerisque.be
Van screening tot opvolging en behandeling
Op onze website Born in Brussels vind je een pagina over zwangerschapsdiabetes, met antwoorden op allerlei vragen. Dit zijn er een paar:
Hoe kan je alleen tijdens de zwangerschap diabetes hebben?
Tijdens de zwangerschap produceert de placenta hormonen, die het lichaam kunnen beïnvloeden. Sommige hormonen beperken het effect van insuline, zodat de alvleesklier er meer moet produceren. Dat lukt niet altijd en dan raakt het evenwicht verstoord. Glucose begint zich op te hopen in het bloed, zoals bij een diabetespatiënt. De moeder heeft dus diabetes, maar alleen tijdens haar zwangerschap. Na de geboorte herstelt de situatie zich.
Hoe weet ik of ik zwangerschapsdiabetes heb?
Gelukkig zijn de gezondheidswerkers zich terdege bewust van dit probleem en wordt er automatisch een screening uitgevoerd tijdens de follow-up. Dit gebeurt rond de 24ste week van de zwangerschap, of eerder als de moeder een groter risico loopt op zwangerschapsdiabetes (met name als zij al diabetes heeft gehad tijdens een eerdere zwangerschap, als zij ouder is dan 35 jaar, als zij zwaarlijvig is of als zij eerder is bevallen van een baby van meer dan 4 kilo).
Wat moet je doen als je zwangerschapsdiabetes hebt?
Als je zwangerschapsdiabetes hebt, zullen de gezondheidswerkers jou vertellen hoe je jouw bloedsuikerspiegel in de gaten moet houden. Een diëtist kan je ook advies geven over je dieet. Het belangrijkste is dat je niet te veel suiker binnenkrijgt en dat je voldoende blijft bewegen.
Unité 3, de moeder-babyunit van Clinique La Ramée, vangt moeders in zeer kwetsbare situaties op, samen met hun baby’s. Ze kunnen worden opgenomen of therapeutische begeleiding vinden om hun problemen het hoofd te bieden en stap voor stap weer zelfstandig te worden. Aan de basis van dit initiatief staat dr. Karine Mendelbaum, medisch directeur en afdelingshoofd van Clinique La Ramée. Born in Brussels ging op bezoek en maakte van de gelegenheid gebruik om een kijkje te nemen op de site (en het IBW La Lisière, dat in dezelfde straat ligt) en in dialoog te gaan met het zorgpersoneel.
Clinique La Ramée – Foto: Sofia Douieb
De psychiatrische kliniek La Ramée (Réseau Epsylon) ligt in een mooie wijk in Ukkel en heeft op het eerste gezicht niet veel weg van een psychiatrisch ziekenhuis. De schuifdeur gaat er open zonder aan te bellen. In totaal zijn er drie verdiepingen, eentje voor elke unit. De eerste unit behandelt verslavingsproblemen, de tweede jongeren met een eetstoornis en de derde unit – de bestemming van ons team van Born In Brussels – helpt onder meer moeders die moeite hebben met de band met hun baby in de perinatale periode. We ontmoeten onze gastvrouw voor de dag in een lokaal op het gelijkvloers.
Karine Mendelbaum, van ambitie tot realisatie
We worden onthaald door de medisch directeur, in een volledig zwarte outfit en met een brede glimlach. Ze nodigt ons uit plaats te nemen aan de andere kant van haar bureau. “De koffie is al onderweg”, stelt ze ons gerust terwijl ze gaat zitten. Ze komt onmiddellijk ter zake en begint vol enthousiasme te vertellen over de korte geschiedenis van de kliniek, en in het bijzonder over de moeder-babyunit waarvoor we vandaag gekomen zijn. Zo vertelt ze ons dat het initiatief zo’n twintig jaar geleden ontstond. “Samen met een collega zijn we begonnen met het organiseren van theoretische klinische lezingen over dit onderwerp en ontmoetten we onze Franse tegenhangers en het team van Titeca in Brussel, dat al met een vergelijkbare aanpak was begonnen. Vervolgens hebben we uitgezocht hoe we dit in de tijd en ruimte konden organiseren, om uiteindelijk uit te komen op het idee om een unit op te richten binnen Clinique La Ramée. “
Haar rol, wanneer patiënten naar haar worden doorverwezen – vaak door ziekenhuizen, huisartsen, de jeugdhulpdienst (SAJ) of, sinds kort, door naasten van de moeder – is om te beoordelen of een ziekenhuisopname of eventuele behandeling al dan niet noodzakelijk is. Aangezien de kliniek open is en er ’s nachts geen arts aanwezig is, is het bijvoorbeeld niet mogelijk om moeders op te nemen die erg onrustig zijn of in een toestand van decompensatie verkeren. Als afdelingshoofd en psychiater geeft dr. K. Mendelbaum leiding aan een team van vijftien zorgverleners en volgt ze de moeders regelmatig op tijdens hun verblijf in het ziekenhuis.
Op de vraag wat er in die twintig jaar is veranderd, antwoordt ze het volgende: “De unit heeft al talloze veranderingen meegemaakt. Ten eerste is er een systematische aanpak van de behandelingen tot stand gekomen; we weten nu veel beter hoe de opvang moet worden georganiseerd, wie wat doet en hoe dat in zijn werk gaat, enz.
Ten tweede is de perinatale zorg in het algemeen de afgelopen tien jaar sterk ontwikkeld, zowel wat betreft de behandelingen in kraamafdelingen als de manier waarop de centra hun deuren hebben geopend; soms lijkt het zelfs alsof zorginitiatieven op het gebied van perinatale zorg als paddenstoelen uit de grond schieten. Ten derde vangen we nu meer mensen op die in sociale bestaansonzekerheid verkeren. En tot slot zijn de aanvragen beter gestructureerd: ze worden voortaan gecoördineerd door een verpleegkundige-verloskundige en door een maatschappelijk werker, die tevens coördinator is bij La Lisière. We maken een eerste anamnese op via een telefoongesprek aan de hand van een nauwkeurig vastgesteld stramien, waarna er wekelijks wordt samengezeten met dr. Mendelbaum, om te bepalen hoe we zo goed mogelijk op de verzoeken kunnen reageren. »
Unité 3 van Clinique La Ramée: een tussenstop op weg naar een zorgtraject op maat
Dr. Mendelbaum stuurt ons vervolgens naar de derde verdieping, waar we Fanny ontmoeten, verpleegkundige van Unité 3. We vinden haar achter de balie van het onthaal: “Ah, dokter Mendelbaum vertelde al over jullie bezoek. Welkom!” Ons antwoord moet wachten, want een moeder en haar baby hebben haar hulp nodig. In de gemeenschappelijke ruimte van de unit, een zaal vol met speelgoed en kleurrijke tapijten, blijft een kind maar huilen en weigert het zijn fruitpap op te eten. Fanny kalmeert de situatie en ontfermt zich over de kleine jongen, terwijl de moeder even weggaat. We maken van de gelegenheid gebruik om een praatje te slaan met de verpleegkundige die de baby in haar armen houdt, die nu plots rustig is en glimlacht. “Zoals jullie zien, hebben we heel nauw contact met de baby’s“, zegt ze zachtjes. Vervolgens legt ze haar rol binnen de unit uit en vertelt ze dat ze zich voortdurend bijschoolt op het gebied van kindergeneeskunde.
Fanny, verpleegkundige op Unité 3 van Clinique La Ramée
De moeder-babyunit beschikt over vijf kamers voor moeders en hun baby’s van 0 tot 1 jaar (tot ze kunnen lopen). De professionals die daar werken, bieden begeleiding bij zeer uiteenlopende, soms bijzonder complexe situaties: postnatale depressie, persoonlijkheidsstoornissen, bestaansonzekerheid, drugsverslaving … Elk geval is anders en de doelstelling van een behandeling in Clinique La Ramée is om deze moeders te helpen (opnieuw) een band te creëren met hun baby. Een opname van gemiddeld één tot drie maanden om de moeder te helpen haar autonomie terug te winnen en samen met haar een passend zorgtraject uit te stippelen.
In vrijwel elke situatie is vooruitgang mogelijk”, stelt Fanny gerust.
IBW La Lisière, een unieke leefomgeving voor moeders en hun baby’s
Bij het verlaten van de kliniek stappen we richting het prachtige herenhuis aan de overkant van de straat waar het IBW La Lisière gevestigd is. Het gaat om een uniek “initiatief voor beschut wonen” in Brussel, dat in 2021 werd ingehuldigd. Ook een initiatief dat we te danken hebben aan dr. K. Mendelbaum. Zij vertelde het volgende: “In 2015 waren de weinige psychiatrische afdelingen voor moeders volledig verzadigd als gevolg van te lange opnameperiodes. Sommige moeders hadden echter alleen te maken met zogenaamde sociale problemen: bestaansonzekerheid of kwetsbaarheid. Er moest dus een plek worden gecreëerd waar we die moeders in nood konden blijven opvolgen, terwijl we ze ook de ruimte gaven om zelfstandiger te worden. In 2017 kwam ik op het idee om een IBW-project op te zetten, maar dan uitsluitend gericht op perinatale zorg. Een plek waar men onder meer na een opname in Unité 3 terecht zou kunnen. Maar tegen de tijd dat de benodigde subsidies waren gevonden, waren er al meerdere jaren verstreken en zag het IBW La Lisière pas in 2021 het licht. “
Leden van het zorgteam van La Lisière
We gaan naar binnen en worden verwelkomd door twee leden van het zorgteam: een psychologe in opleiding en een kinesist (Julie Lebrun). Het gaat er rustig aan toe in het huis. “Het is nu het siësta-uurtje”, vertelt de kinesist, die ook voor La Ramée werkt. “En de kinderen zijn naar het kinderdagverblijf.” In het IBW La Lisière voelen moeders zich net als thuis: ze betalen huur, doen boodschappen, zorgen voor de maaltijden en het huishouden en ze brengen hun kleintjes naar het kinderdagverblijf. Het verschil is dat ze omringd worden door psychologen, verpleegkundigen, maatschappelijk assistenten en andere zorgverleners die hen helpen de draad weer op te nemen en opnieuw zelfstandig te kunnen wonen. Aangezien de opnamevoorwaarden van La Lisière vrij strikt zijn (psychologische stabiliteit, relatieve zelfstandigheid, een inkomen hebben, een kind tussen nul en drie jaar hebben, enz.), is het niet altijd eenvoudig om de maximale bezetting te behalen.
Dit is de grote woonkamer met uitzicht op de tuin,” vertelt Julie Lebrun ons aan het begin van de rondleiding. Hier vinden onze gezamenlijke activiteiten plaats, kunnen de kinderen spelen of eten, enz. Boven bevinden zich dan de slaapkamers en de badkamers. Er is ook een ruimte die we ‘Le Nid’ noemen, waar je even tot rust kunt komen of een boekje kunt lezen. We begeleiden de moeders en hun baby’s zowel thuis als buitenshuis. Soms gaan we met hen boodschappen doen, begeleiden we hen naar ONE of ondersteunen we hen zelfs bij een sollicitatiegesprek.”
We begeven ons terug naar het gelijkvloers om de laatste ruimte te bezoeken: het kantoor en de spreekkamer. Daar kunnen moeders in alle vertrouwelijkheid hun hart luchten bij de psychologen. Hier nemen we afscheid van dit warme huis, onze rugzak gevuld met informatieve folders over dit initiatief voor beschut wonen.
Samenwerking tussen professionals uit de sector in het kader van het perinatale netwerk
Tijdens ons gesprek vertelde Karine Mendelbaum ons uiteindelijk dat ze zich enkele jaren geleden bewust was geworden van de noodzaak om de samenwerking tussen alle zorgverleners op het gebied van perinatale gezondheid te bevorderen. Het perinatale netwerk Reseau Perinatal zag in 2023 het licht en telt vandaag 105 partners uit de medische, psychosociale, ziekenhuis- en gemeenschapssector. De doelstelling is om de bestaande hulpbronnen meer bekendheid te geven, doorverwijzing te vergemakkelijken en te zorgen voor continuïteit in de begeleiding van moeders, baby’s en hun gezinnen. “Als we allemaal apart werken, dan gaan we dat moeilijk bereiken”, concludeert dr. Mendelbaum. “Met dat doel voor ogen organiseer ik symposia. Ik wil mensen uit de sector bijeenbrengen en de gelegenheid creëren om elkaar te ontmoeten; dat is van fundamenteel belang! “
In Griekenland is een 54-jarige vrouw onlangs bevallen van een meisje dat afkomstig is van een embryo dat meer dan 22 jaar lang ingevroren was. Het uitzonderlijke verhaal speelt zich af na het onverwachte overlijden van haar eerste kind en roept ook een andere vraag op: tot welke leeftijd kan men een beroep doen op medisch begeleide voortplanting (MBV)? In België legt de wet duidelijke leeftijdsgrenzen vast.
Op 9 september 2026 beviel de 54-jarige Cristina Rapti-Tzelepi in Athene, Griekenland, van een meisje. De baby, Georgia genoemd als eerbetoon aan haar overleden broer Giorgos, is afkomstig van een embryo dat in 2004 werd gecreëerd en gedurende meer dan 22 jaar via cryopreservatie werd bewaard. In 2004 hadden Cristina en haar echtgenoot een beroep gedaan op in-vitrofertilisatie (IVF). Hun eerste kind werd na deze poging geboren. In oktober 2025 kwam hij, op 21-jarige leeftijd, om het leven bij een verkeersongeval. Na zijn overlijden besloten zijn ouders om een van de embryo’s te gebruiken die meer dan 20 jaar eerder waren bewaard. De embryotransfer vond plaats in december 2025 en de zwangerschap leidde tot de geboorte van Georgia.
We hebben besloten het leven een tweede kans te geven, een nieuwe start te maken, nieuw leven in ons huis te brengen en het verhaal van onze familie voort te zetten », vertelde Cristina Rapti-Tzelepi aan de Associated Press.
Een race tegen de leeftijdsgrens
Deze geboorte werd ook mogelijk gemaakt door een bijzonder krappe timing. In Griekenland moeten vrouwen hun IVF-traject hebben afgerond binnen de leeftijdsgrens die door de wetgeving wordt opgelegd. Cristina Rapti-Tzelepi was 54 jaar en had slechts enkele maanden om haar project te realiseren.
Ik had slechts een tijdsvenster van tweeënhalve maand », vertelt ze verder aan de Associated Press. « Het was stresserend, maar dankzij mijn innerlijke kracht en onze arts en zijn hele team aan onze zijde hebben we alle obstakels overwonnen. »
Haar gynaecoloog, Kostas Pantos, die ook voorzitter is van de Hellenic Society of Reproductive Medicine, vindt dat deze leeftijdsgrens opnieuw moet worden bekeken. « De wet is zeer strikt: 54 jaar en één dag is niet toegestaan. Misschien is het tijd om de wet te veranderen », verklaarde hij in hetzelfde verslag. Volgens de arts zou toegang tot medisch begeleide voortplanting niet automatisch mogen worden uitgesloten op basis van leeftijd.
Toch wijzen gezondheidsprofessionals erop dat zwangerschappen op latere leeftijd onder meer vaker gepaard gaan met bepaalde obstetrische complicaties, zoals hoge bloeddruk en pre-eclampsie, maar ook zwangerschapsdiabetes. De leeftijdsgrenzen voor medisch begeleide voortplanting houden daarom rekening met verschillende medische factoren en niet alleen met de mogelijkheid om een levensvatbaar embryo te verkrijgen.
Een uitzonderlijke geboorte, maar geen record
Het bewaren van een embryo gedurende meer dan 22 jaar is uitzonderlijk, maar het gaat niet om de langste periode die ooit is gemeld. In 2025 werd in de Verenigde Staten een kind geboren uit een embryo dat meer dan 30 jaar was bewaard. In dat geval was het embryo aan een ander koppel geschonken in het kader van een programma voor « embryoadoptie ».
Het Griekse verhaal illustreert dus vooral de mogelijkheden die cryopreservatie vandaag biedt: een embryo kan gedurende zeer lange tijd worden bewaard voordat het eventueel wordt teruggeplaatst.
Wat zegt de Belgische wet?
In België zou een geboorte onder dezelfde omstandigheden op 54-jarige leeftijd niet mogelijk zijn. De wet van 6 juli 2007 betreffende de medisch begeleide voortplanting legt leeftijdsgrenzen op voor toegang tot medisch begeleide voortplanting. Een aanvraag voor medisch begeleide voortplanting moet vóór de 46e verjaardag van de vrouw worden ingediend en de implantatie van een embryo mag niet meer worden uitgevoerd vanaf de 48e verjaardag.
Met andere woorden: een 54-jarige vrouw zou in België niet kunnen vragen om de transfer van een embryo dat werd bewaard toen ze jonger was. Deze leeftijdsgrenzen hebben betrekking op de leeftijd van de vrouw op het moment dat het project voor medisch begeleide voortplanting wordt uitgevoerd en op het moment van de embryotransfer. Ze vervallen dus niet omdat het embryo op jongere leeftijd werd gecreëerd.
De Belgische wet voorziet in een cryopreservatieduur van vijf jaar voor embryo’s. Deze periode kan in bepaalde bijzondere omstandigheden wel worden verlengd, op verzoek van de auteurs van het ouderschapsproject en met de toestemming van het fertiliteitscentrum. De wet bepaalt onder meer dat zogenaamde « overtallige » embryo’s kunnen worden bewaard met het oog op een later ouderschapsproject. Een zeer lange bewaartermijn staat dus op zich niet gelijk aan de mogelijkheid om het embryo op eender welke leeftijd te laten terugplaatsen. In België zijn de bewaartermijn en de leeftijd waarop het embryo kan worden teruggeplaatst twee verschillende kwesties.
Moeten de leeftijdsgrenzen voor medisch begeleide voortplanting worden herzien?
Dat is de vraag die deze Griekse geboorte opnieuw op tafel legt. Moet er een uniforme leeftijdsgrens worden vastgelegd? Of moet eerder de gezondheidstoestand van elke vrouw individueel worden beoordeeld? Moet het bewaren van eicellen of embryo’s op jongere leeftijd het mogelijk maken om op latere leeftijd een zwangerschap te overwegen? En hoe ver kan het principe van reproductieve autonomie gaan tegenover de medische risico’s die met leeftijd samenhangen?
In België dateert de wetgeving uit 2007. Sindsdien zijn de technieken voor het invriezen van eicellen en embryo’s geëvolueerd, net als de medische praktijken en de trajecten naar ouderschap. De geboorte van Georgia volstaat uiteraard niet om te besluiten dat een zwangerschap op 54-jarige leeftijd zonder risico is of dat de wettelijke leeftijdsgrenzen moeten worden afgeschaft. Maar ze roept wel een vraag op die steeds concreter wordt: moet de leeftijd van de moeder op het moment van de embryotransfer het belangrijkste criterium blijven wanneer het embryo zelf werd gecreëerd met eicellen van een veel jongere vrouw?
In 2025 vonden 21 bijeenkomsten rond perinatale zorg plaats in Brussel, waarop honderden professionals aanwezig waren. De doelstelling: elkaar beter leren kennen en beter samenwerken om zwangere vrouwen, kinderen en gezinnen te begeleiden.
Wie begeleidt een aanstaande moeder met problemen op het vlak van welzijn? Naar wie kan ze doorverwezen worden als ze psychologische ondersteuning nodig heeft? Hoe kunnen professionals uit de gezondheids- en welzijnssector of ziekenhuizen nuttige informatie beter uitwisselen? Rond deze en andere vragen draaien de ontmoetingen voor professionals die Brusano organiseert. Ter herinnering: Brusano is een Brussels netwerk dat actoren uit de welzijns- en gezondheidssector samenbrengt en in contact brengt, om de samenwerking rond personen en gezinnen te bevorderen. Zijn activiteitenverslag 2025 is net gepubliceerd.
Uitwisselingen tussen professionals uit de perinatale sector
In de Brusselse perinatale sector worden deze ontmoetingen georganiseerd in vijf grote geografische regio’s, die zones genoemd worden. Het idee is eenvoudig: professionals samenbrengen die in dezelfde regio werken, maar elkaar niet altijd kennen of niet vaak de gelegenheid hebben om met elkaar te praten. In 2025 vonden 21 bijeenkomsten plaats (vijf per zone), waaraan honderden professionals deelnamen.
Volgens Brusano zijn het “de eerste welzijns- en gezondheidsfora die in Brussel op structurele basis per zorgzone worden georganiseerd.” Deze bijeenkomsten “komen tegemoet aan een sterke vraag vanuit het terrein.”
Gedeelde bezorgdheden, maar ook lokale situaties
De bijeenkomsten bieden inzicht in de realiteit op het terrein voor de professionals. In verschillende Brusselse wijken komen dezelfde bezorgdheden terug: huiselijk geweld, huisvestingsproblemen, kwetsbaarheid en geestelijke gezondheid. Uit de gesprekken blijkt echter ook dat de behoeften niet overal precies hetzelfde zijn. In bepaalde zones spraken de professionals vaker over verloskundig geweld of de vroege kinderjaren. Elders speelden psychologische begeleiding, huisvesting of kwetsbaarheid een belangrijke rol.
Via de bijeenkomsten wordt geprobeerd om een aanpak te ontwikkelen die “verankerd is in de lokale realiteit”, om “de oplossingen af te stemmen op de concrete behoeften van gezinnen en de professionals die hen begeleiden”, schrijft het rapport.
Wat met de eerste 1000 dagen?
De ontmoetingen bieden ook de mogelijkheid om het interfederale programma rond de eerste 1000 dagen verder te ontwikkelen, dat bedoeld is om gezinnen beter te begeleiden vanaf de zwangerschap tot en met de eerste levensjaren van het kind. In Brussel is het programma onder meer gebaseerd op Born in Belgium, een tool waarmee professionals bepaalde kwetsbare situaties in kaart kunnen brengen en de begeleiding beter kunnen coördineren. Er zijn vier types tussenkomsten: screening, prenatale consultatie, coördinatie en overleg.
In de praktijk zijn de professionals nog op zoek naar de beste manier om deze verschillende elementen samen te laten functioneren. Volgens het verslag van Brusano moet er dan ook “een evenwicht worden gevonden tussen netwerken, rolverdeling en de uitvoerbaarheid van het programma voor de eerste 1000 dagen“.
Tools aanpassen aan de situatie van gezinnen
Tot slot bieden de bijeenkomsten de mogelijkheid om zeer concrete problemen aan te kaarten. Zo beschikken sommige professionals die een belangrijke rol spelen bij gezinnen bijvoorbeeld niet over een RIZIV-nummer. Door hen te laten deelnemen aan de beveiligde gegevensuitwisseling zou de communicatie tussen de verschillende actoren vergemakkelijkt kunnen worden.
De doelstelling is met name om “de interprofessionele communicatie en de coördinatie rond de zwangere vrouw, het kind en het gezin” te verbeteren.
Voor Brusano blijft het van cruciaal belang om het vertrouwen in het programma rond de eerste 1000 dagen te versterken en het belang ervan beter uit te leggen aan professionals. De uitwisselingen tussen actoren op het terrein moeten bijdragen aan de verdere ontwikkeling ervan. Uit de 21 bijeenkomsten in 2025 kwam een concrete uitdaging naar voren: ervoor zorgen dat de professionals die een gezin ondersteunen, en soms tot heel verschillende sectoren behoren, elkaar beter leren kennen, zodat ze gemakkelijker kunnen samenwerken.