Het UVC Brugmann heeft onlangs twee fysiologische verloskamers ingehuldigd. Het project kreeg de naam Physalis en is een samenwerking tussen verloskundigen, artsen en technische teams. Het heeft als doel een zachtere omgeving te bieden die het ritme van de bevalling respecteert terwijl de veiligheid van de patiënt gegarandeerd blijft. “Gedempt licht, een warme sfeer en bewegingsvrijheid: alles is ontworpen om de fysiologie te ondersteunen.” 

Sinds september 2025 vinden aanstaande moeders in de materniteit van het UVC Brugmann die twee fysiologische kamers, die uitgerust zijn met een badkuip en hulpmiddelen die mobiliteit en comfort bevorderen. Er zijn nog een aantal andere vergelijkbare opties voor wie in Brussel op een meer natuurlijke manier wil bevallen. Zo zijn er geboortehuizen zoals Le Cocon in het Erasmusziekenhuis – ook wel “technische eenheden” of “fysiologische verloskamers” – waar zelfstandige verloskundigen hun patiënten kunnen behandelen in de veilige omgeving van een ziekenhuis.

Natuurlijk bevallen

Volgens de wetenschappelijke definitie is een fysiologische bevalling, in tegenstelling tot een pathologische, een natuurlijk proces dat de geboortehormonen respecteert en waarbij medische interventies worden beperkt (geen ruggenprik) in een veilige omgeving. Dat past in het concept van reproductieve rechtvaardigheid, dat het recht op het krijgen van kinderen en op waardig bevallen verdedigt en zich verzet tegen gynaecologisch en obstetrisch geweld of discriminatie. Het Physalis-project sluit precies aan bij die filosofie van zorg die vrouwen en hun gezin centraal zet.

“De naam Physalis staat symbool voor bescherming en rijping en illustreert die benadering. Naar analogie met die vrucht die beschermd wordt door een delicaat omhulsel, is de geboorte een natuurlijk proces dat zich in zijn eigen tempo ontwikkelt, tot het tijd is voor de ontmoeting.” Dat legt het UVC Brugmann uit in een persbericht.

Geboortehuizen

Sinds september 2024 moeten alle Brusselse ziekenhuizen een geboortehuis in hun kraamafdeling hebben. Als dat niet kan, moeten sommige ruimtes beschikbaar blijven voor zelfstandige verloskundigen en huisartsen om dat type bevallingen mogelijk te maken. Het idee is eenvoudig: zwangere vrouwen toelaten om op een natuurlijke manier te bevallen en hun een thuisgevoel geven, waarbij medische zorg mogelijk blijft. Een geboortehuis is een veilige en gezellige omgeving waar aanstaande moeders op hun eigen tempo kunnen bevallen en daarbij hun eigen vaardigheden kunnen aanwenden. Er worden enkel vrouwen opgenomen die in goede gezondheid verkeren, van wie de zwangerschap zonder complicaties verloopt en die opgevolgd worden door de verloskundigen van het geboortehuis in kwestie.

• Le Cocon (Erasmusziekenhuis, Anderlecht): bevindt zich in het ziekenhuis, wordt gerund door verloskundigen die fysiologische bevallingen begeleiden en biedt een huiselijke omgeving.
• Pass-ages (Vorst): geboortehuis met rustgevende geboortekamers en een tuin, waar je ook een paar dagen na de geboorte kan verblijven.

Fysiologische verloskamers of technische eenheden

Aangezien het ingewikkelder is om een geboortehuis op te zetten, hebben de meeste Brusselse ziekenhuizen de voorkeur gegeven aan een technische eenheid. Op die manier kunnen zelfstandige verloskundigen bevallingen begeleiden in een ziekenhuis. In de praktijk “huurt” de verloskundige, die bevoegd is om fysiologische bevallingen te begeleiden, een verloskamer in een ziekenhuis. Zo kunnen aanstaande moeders natuurlijk bevallen in hun gebruikelijke ziekenhuis.

• UVC Brugmann: biedt sinds 2024 fysiologische kamers aan die autonoom worden beheerd door verloskundigen (het Physalis-project).
• UMC Sint-Pieter: heeft een specifieke verloskamer die is uitgerust voor pijnbestrijding zonder ruggenprik (bad, lianen, bal, sofa).
• Chirec materniteit Edith Cavell (Deltaziekenhuis): beschikt over verloskamers waar comfort centraal staat en begeleiding van a tot z mogelijk is dankzij de nabije technische eenheid.
• Iris Ziekenhuizen Zuid: sinds 2022 vind je er een fysiologische ruimte die minder gemedicaliseerde bevallingen mogelijk maakt.

Twee maanden geleden bracht Born in Brussels als eerste het nieuws van het project Perinatal Care, dat wordt geleid door Farah Bombaerts, en dat het kraamzorgmodel wil introduceren in Franstalig België. In dit project, dat nu al veel enthousiasme opwekt bij professionals uit de perinatale sector, werd intussen een belangrijke stap gezet: de officiële neerlegging van de statuten van de vzw.

Op dit moment ben ik druk bezig met het logo en de website, de samenwerkingen en de opleiding van perinatale hulpverleners”, vertelt Farah Bombaerts.

Ze is ook op zoek naar een gebouw voor de vzw en wil samenwerken met teams van verloskundigen en psychologen, zowel voor de opleiding als de groepering van vzw’s om een coördinerende dienst voor thuishulp en -zorg aan te bieden. Op dit moment bestaat het team uit drie personen: Farah Bombaerts, oprichter en coördinator, Jessica Veris, consultant juridische structurering en borstvoedingsconsulent, en Débora Laurent, consultant fondsenwerving.

Globale begeleiding voor gezinnen

In het presentatiedocument van Perinatal Care – dat we als eerste mochten ontvangen – lezen we onder meer dat de vzw perinatale ondersteuning aan huis wil bieden, van de zwangerschap tot de eerste maanden na de geboorte, met twaalf huisbezoeken, één tot drie keer per week, die telkens 3,5 uur duren. De ondersteuning gebeurt op drie vlakken: logistiek (organisatie van het huishouden, maaltijden, was, zorg voor de andere kinderen), pedagogisch (verzorging van de baby, praktische tips, recuperatie van de moeder) en psychosociaal (een luisterend oor bieden, de gezondheid observeren, doorverwijzen naar andere professionals).

→ Lees ons vorige artikel over dit onderwerp: Postnatale hulp: wanneer doet kraamzorg zijn intrede in de Franstalige zorgsector?

Inspelen op een reële behoefte in Franstalig België

Vervolgens worden enkele sleutelargumenten opgesomd waarom zo’n project belangrijk is voor Franstalig België. Hoewel het kraamzorgmodel al meer dan twintig jaar bestaat in Vlaanderen, worden Franstalige gezinnen na de bevalling vaak onvoldoende ondersteund: sporadisch bezoek van een verloskundige, sociale dienst of niet-gespecialiseerde huishoudhulp. Perinatal Care heeft als doel een gestructureerde en gecoördineerde opvolging te bieden, het isolement van ouders te doorbreken en medische, psychologische en sociale problemen te voorkomen.

De ambities van Perinatal Care

Op korte termijn wil het project personeel op het terrein opleiden en samenwerken met lokale teams. Op middellange termijn: een individueel plan voorstellen en een team voor thuiszorg samenstellen. Op lange termijn: integreren in het klassieke zorgtraject, bijdragen aan de erkenning van het beroep van perinatale hulpverlener en de opleiding laten certificeren.

Perinatal Care wil op deze manier de territoriale ongelijkheden terugdringen, de samenhang van het perinatale gezondheidsbeleid versterken en universele ondersteuning bieden aan gezinnen na de bevalling.

→ Wil je meer informatie of wil je meehelpen aan het project? Ga dan naar www.perinatalcare.be of stuur een mailtje naar info@perinatalcare.be

Sofia Douieb

Dit jaar is het precies 30 jaar geleden dat GAMS België zich inzet voor de afschaffing van vrouwelijke genitale verminking (VGV). De vereniging wil dit jubileum vieren met een grootschalig evenement: een terugblik op haar acties, een nieuw strategisch plan voor de toekomst, diverse lezingen, workshops, filmvertoningen, een muziekavond, enz.

Op 27 juni nodigen wij u uit om een bijzondere mijlpaal te vieren: 30 jaar engagement van GAMS België aan de zijde van meisjes en vrouwen die getroffen zijn door vrouwelijke genitale verminking. Deze 30 jaar staan voor gezamenlijke strijd, overwonnen uitdagingen, belangrijke vooruitgang in zorg en preventie, maar ook voor een vernieuwde visie voor de komende jaren. Deze dag biedt de gelegenheid om terug te blikken op het afgelegde parcours, ons nieuwe strategisch plan te delen en vooral samen vooruit te kijken naar de toekomst.” – GAMS België

{ Persbericht van GAMS België }

Ter gelegenheid van Wereldgezondheidsdag op 7 april 2026 richt Born in Brussels de schijnwerpers op een project dat het leven van vrouwen en moeders in Brussel kan veranderen: de oprichting van een Vrouwenhuis in het UMC Sint-Pieter, geïnspireerd op de Maisons des Femmes in Frankrijk.

Met dit project bouwen we niet alleen een gebouw, maar een plek van bescherming, zorg en waardigheid, die levens blijvend kan veranderen,” lezen we in een persbericht van het UMC Sint-Pieter.

→ Steun het project met een GIFT aan het Fonds 320. 

Brussels project geïnspireerd op Frans model

De site Hoogstraat 320 van het UMC Sint-Pieter waagt zich aan een groot project: de bouw van een unieke locatie naar het voorbeeld van de Maisons des Femmes, “bedoeld om vrouwen op te vangen, te verzorgen en te beschermen”. Momenteel zijn de diensten verspreid over lokalen die soms krap of ongeschikt zijn. De doelstelling is om ze samen te brengen om “een vlot, vertrouwelijk en beschermend zorgtraject” aan te bieden, in een ruimte die ontworpen is om het herstel van de meest kwetsbare vrouwen en (toekomstige) moeders te begeleiden.

Film verduidelijkt de uitdagingen

De Franse film La Maison des Femmes, geregisseerd door Mélisa Godet, is gedraaid in het huis waar dat concept voor het eerst in de praktijk werd gebracht. Sindsdien is hun aantal in Frankrijk gegroeid. De film toont hoe het eraan toegaat in dat Vrouwenhuis, dat lijkt op een ziekenhuis, maar ook groepsactiviteiten organiseert die zelfvertrouwen helpen opbouwen en wat meer rust bieden. La Maison des Femmes is realistische fictie die even aangrijpend als noodzakelijk is. We krijgen een menselijke inkijk in de dagelijkse strijd die de teams voeren om kwetsbare vrouwen (die vaak het slachtoffer zijn van geweld) te blijven helpen, zelfs in moeilijke omstandigheden zoals de coronacrisis.

De film getuigt ook van de volharding die structuren moeten opbrengen om te groeien, financiering te vinden en simpelweg te blijven bestaan om veiligheid te kunnen bieden aan zij die bescherming nodig hebben. Die kwesties zijn prangend actueel in Brussel.

Echte behoeften in Brussel

Al meer dan negen jaar begeleiden de teams van het UMC Sint-Pieter jaarlijks duizenden vrouwen via drie complementaire centra:

• ZSG: Zorgcentrum na Seksueel Geweld (de klok rond bereikbaar)
• City Planning: centrum voor gezinsplanning (bestaat al meer dan veertig jaar)
• CeMAViE: Medisch Centrum voor slachtoffers van Vrouwelijke Genitale Verminking (nationaal referentiecentrum)

Die centra bevestigen de omvang van de behoeften. Doordat ze verspreid zijn over verschillende locaties is hun effectiviteit en opvangcapaciteit echter beperkt. Reden te meer om op 7 april even stil te staan bij (toekomstige) moeders en alle vrouwen in kwetsbare situaties.

De FOD Volksgezondheid heeft op 1 april een gloednieuwe preventiecampagne gelanceerd over de gevaren van hormoonverstorende stoffen bij jonge kinderen. Gedurende enkele weken zullen kleurrijke en opvallende afbeeldingen te zien zijn in de openbare ruimte en op sociale media.

Gedurende enkele maanden heeft het team van Born in Brussels deelgenomen aan de voorbereidende vergaderingen voor deze nieuwe preventiecampagne. Samen met andere professionals uit de perinatale sector werd er gesproken over de verschillende communicatiemiddelen, zodat deze gezinnen zo goed en optimaal mogelijk bewust maken van de gevaren. Het resultaat is deze reeks krachtige slogans en afbeeldingen die helpen om de gevaren van hormoonverstorende stoffen voor jonge kinderen beter te begrijpen.

{Persbericht van de FOD Volksgezondheid}

De eerste 1000 dagen van het leven

Jonge kinderen zijn bijzonder gevoelig voor chemische stoffen in hun dagelijkse omgeving. De eerste 1000 dagen van het leven – van de zwangerschap tot het tweede levensjaar van het kind – vormen een cruciale periode voor de ontwikkeling van het lichaam en de hersenen. Blootstelling aan bepaalde stoffen, met name hormoonverstoorders, kan in deze fase een grotere impact hebben op de gezondheid, zoals een verhoogd risico op kanker en stofwisselings- of immuunproblemen.

Daarom lanceert de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu op 1 april 2026, in samenwerking met de gewesten en gemeenschappen, een nationale bewustmakingscampagne over hormoonverstoorders. De campagne richt zich op ouders van jonge kinderen.

Jonge kinderen: een bijzonder kwetsbare doelgroep

Hormoonverstoorders zijn chemische stoffen of mengsels van chemische stoffen die niet door het menselijk lichaam worden aangemaakt en ons hormoonsysteem kunnen verstoren. Ze komen voor in alledaagse producten zoals verpakkingen, voedingsmiddelen, speelgoed, textiel en verzorgingsproducten. We kunnen eraan worden blootgesteld via de lucht, voeding of via contact met de mond of de huid. De mogelijke gevolgen voor de gezondheid hangen af van verschillende factoren, zoals de aard van de stof, het tijdstip en de duur van de blootstelling, de blootstelling aan andere stoffen en de individuele gevoeligheid. Wanneer deze stoffen in ons lichaam terechtkomen, kunnen ze schadelijke gevolgen hebben voor de gezondheid, zowel voor onszelf als voor toekomstige generaties.

Bij zwangere vrouwen, baby’s, jonge kinderen en adolescenten, bij wie het lichaam nog in volle ontwikkeling is, kan blootstelling een grotere impact hebben. Ze wordt onder meer in verband gebracht met een verlaagd IQ, autisme, diabetes, obesitas, bepaalde soorten kanker, schildklierproblemen, astma en andere hart- en vaatziekten of aandoeningen van het zenuwstelsel.

Eenvoudige maatregelen die een verschil maken

De campagne biedt ouders en de omgeving van baby’s en jonge kinderen concrete en gemakkelijk toe te passen tips om de blootstelling aan hormoonverstoorders in het dagelijks leven te verminderen:

• Kies bij voorkeur voor glazen zuigflessen, liever geen plastic;
• Gebruik een washandje met water en een stuk zeep zonder parfum, in plaats van vochtige doekjes;
• Laat nieuw speelgoed verluchten zodat een deel van de schadelijke stoffen kan verdampen en was het speelgoed voor gebruik;
• Kies voor servies in porselein, glas of inox, vermijd plastic indien mogelijk.

Deze eenvoudige aanpassingen in het dagelijkse leven kunnen een merkbare impact hebben op de blootstelling van kinderen. De volledige lijst met aanbevelingen vind je terug op www.hormoonverstoorders.be

.     

Een campagne als onderdeel van een nationale strategie

Dit initiatief maakt deel uit van het Nationaal Actieplan voor Hormoonverstoorders (NAPED). Dat plan combineert bewustmakingsacties met ondersteuning van wetenschappelijk onderzoek en de versterking van het regelgevingskader.

Sinds 2023 zijn hormoonverstoorders bovendien opgenomen in de Belgische Codex voor welzijn op het werk, om werknemers, en in het bijzonder zwangere vrouwen, beter te beschermen.

Ook op Europees niveau worden tal van maatregelen genomen om chemische stoffen te reguleren en de aanwezigheid van hormoonverstoorders in het milieu te beperken, onder meer via de REACH- en CLP-verordeningen.

Samenwerking tussen institutionele actoren en actoren in het veld

Deze campagne is ontwikkeld in nauwe samenwerking met tal van institutionele partners en actoren in het veld: POD Maatschappelijke Integratie, Armoedebestrijding, Sociale Economie en Grootstedenbeleid, Arbeid en Sociaal Overleg, de Vlaamse Regio en Gemeenschap, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het Waals Gewest, AVIQ, de Duitstalige Gemeenschap, Sciensano, ONE, Opgroeien, MLOZ, Partenamut, Christelijke Mutualiteit, Solidaris, SSMG, Espace environnement, evenals ziekenhuizen en talrijke professionals uit de gezondheidszorg, zoals kinderartsen en gynaecologen.

Alle partners zullen de boodschappen van de campagne verspreiden via hun communicatiekanalen (bijvoorbeeld in de wachtkamers van Opgroeien en ONE, in ziekenhuizen…) en via hun sociale netwerken. Voorlichtingsmateriaal, zoals affiches en postkaarten, kan ook gratis worden besteld door professionals in de gezondheidszorg.

Deze nieuwe campagnegolf bouwt voort op de campagne die in 2024 werd gelanceerd voor zwangere vrouwen en vrouwen met een zwangerschapswens. Dat onderdeel, dat gericht is op het verminderen van de blootstelling tijdens de zwangerschap, wordt opnieuw onder de aandacht gebracht. Zo ontstaat een coherente aanpak voor de bescherming van kinderen gedurende de eerste 1000 dagen van hun leven.