De partij heeft een wetsvoorstel ingediend om de gedwongen (ziekenhuis)opname van zwangere vrouwen met een drugsverslaving mogelijk te maken. Voorgesteld als een ultiem redmiddel om het ongeboren kind te beschermen, roept de maatregel echter ernstige ethische, juridische en politieke vragen op.

Meerderheidspartij N-VA heeft een concreet wetsvoorstel klaar voor vrouwen die tijdens de zwangerschap drugs blijven gebruiken. De tekst, voorgesteld door de parlementsleden Sophie De Wit en Frieda Gijbels, is in lijn met een oude eis van voorzitter Valerie Van Peel. Volgens de N-VA hebben deze situaties ernstige gevolgen voor pasgeborenen, die geboren kunnen worden met forse ontwenningsverschijnselen en lichamelijke en verstandelijke handicaps. Groen en andere professionals uit de sector vinden de maatregel te dwingend …

Elk kind verdient een eerlijke start in het leven”, zegt Valerie Van Peel, die vindt dat deze baby’s vandaag van die kans worden beroofd.

Gedwongen opname als “laatste redmiddel”

Concreet maakt het wetsvoorstel het mogelijk dat een rechter een drugsverslaafde zwangere vrouw (al dan niet in een ziekenhuis) laat opnemen. De N-VA benadrukt het uitzonderlijke karakter van deze maatregel, die alleen als laatste redmiddel zou worden overwogen, wanneer alle vrijwillige hulpverlening en begeleiding tekortschieten. Het N-VA-wetsvoorstel richt zich daarvoor specifiek op de gezondheid en veiligheid van het ongeboren kind, die centraal zouden komen te staan in de beslissing. De lichamelijke of geestelijke gezondheidstoestand van de moeder zou dan dus niet langer als enige criterium gelden voor een verplichte opname.

Debat al volop aan de gang op Vlaams niveau

Dit is niet alleen een federale kwestie. In Vlaanderen werkt minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) ook aan een plan om verplichte hulpverlening voor zwangere vrouwen in kwetsbare situaties mogelijk te maken. In sommige gevallen zou dat kunnen leiden tot een gedwongen uithuisplaatsing van de baby meteen na de geboorte. Deze initiatieven maken duidelijk dat het om een gevoelig maatschappelijk debat gaat: hoe de bescherming van het ongeboren kind, het respect voor de fundamentele rechten van zwangere vrouwen en een volksgezondheidaanpak gebaseerd op zorg in plaats van dwang, met elkaar verzoenen? Een debat dat nog heviger belooft te worden tijdens de parlementaire behandeling van het voorstel.

Een prioriteit voor het kind die vragen oproept

Hoewel de doelstelling om kinderen te beschermen breed wordt gedragen, stuit het N-VA-voorstel op bezwaar bij de oppositiepartijen. In een gesprek met BX1 waarschuwt Groen-parlementslid Stefaan Van Hecke voor een te dwangmatige aanpak:

Dit is pure symboolpolitiek waarmee N-VA en Vooruit inhakken op vrouwenrechten. Door te dreigen met een verplichte ziekenhuisopname riskeer je dat bepaalde vrouwen geen hulp meer zullen zoeken uit angst voor de mogelijke gevolgen. Dat moet absoluut worden vermeden. Pak de wachtlijsten in de jeugdzorg aan en investeer meer in aanklampende verslavingshulpverlening: dat is wat er moet gebeuren.”  – Stefaan Van Hecke (Groen), federaal parlementslid

Meerdere actoren uit de welzijns- en gezondheidssector delen deze bezorgdheid. Ze vrezen dat het toenemende gebruik van dwang het wantrouwen van sommige zwangere vrouwen tegenover de instellingen zal vergroten, waardoor ze minder geneigd zullen zijn om medische zorg of gespecialiseerde begeleiding te zoeken. Ze wijzen erop dat drugsverslaving in de eerste plaats een kwestie van volksgezondheid is die vaak gepaard gaat met grote sociale kansarmoede. Ze pleiten voor een versterking van preventie en vrijwillige begeleiding eerder dan voor een voornamelijk juridische respons.

De gynaecologie in Frankrijk is sinds kort een uitvinding rijker: zeg hallo aan Miaro, een praktische, herbruikbare schort die patiënten binnenkort kunnen dragen voor meer privacy tijdens consultaties. Het initiatief is eerder symbolisch dan revolutionair in een tijd waarin steeds vaker verloskundig en gynaecologisch geweld wordt gemeld. 

Het was door het ongemak dat zijn dochters vertoonden tijdens medische onderzoeken dat Rodolphe Cressonnier, ingenieur in Troyes, op het idee kwam om deze gynaecologische schort te ontwikkelen. Een uitvinding die doet nadenken over een vraag die de meeste vrouwen delen: waarom moeten zij zich nog steeds bijna volledig uitkleden voor gerichte onderzoeken?

Een antwoord op gynaecologisch geweld?

De laatste jaren is het gesprek rond verloskundig en gynaecologisch geweld toegenomen. Onderzoeken die worden uitgevoerd zonder duidelijke toestemming, met bruuske handelingen, ongepaste opmerkingen, het infantiliseren of minimaliseren van pijn: voor veel vrouwen staat een zorgtraject gelijk aan een traject waarbij ze niet langer baas zijn over hun eigen lichaam. In deze context is de verplichting om zich uit te kleden niet onschuldig. Het herdenken van medische kleding betekent ook erkennen dat respect voor de privacy bijdraagt aan het voorkomen van dit soort geweld, of op zijn minst aan de bewustwording ervan.

Het belang van privacy

In tegenstelling tot klassieke medische schorten is Miaro (“miharo” in het Malagassisch, wat “bescherming” betekent) moduleerbaar en volledig omsluitend. Je kan er enkel de lichaamsdelen mee blootleggen die nodig zijn voor het onderzoek waarbij de rest van het lichaam bedekt blijft. Die aanpak met “gerichte openingen” geeft de patiënt weer een vorm van controle en waardigheid. In de woorden van de uitvinder, in een interview met de krant Ouest-France:

Dit kledingdetail verandert de ervaring van de zorgverlening ingrijpend: het vermindert het gevoel van kwetsbaarheid dat vaak wordt geassocieerd met gynaecologische consultaties.”

Comfort is niet het enige voordeel

Op de website van Miaro vind je een lijst met de voordelen van de schort, zowel psychologisch als praktisch: minder angst, een groter gevoel van respect, een betere vertrouwensrelatie met de zorgverlener. Je kan er het volgende lezen:

De schort is zo ontworpen dat ze past voor alle lichaamsvormen. Er werd een inclusieve aanpak gehanteerd, zowel bij het ontwerp als bij de lokale productie, waarbij werd gewerkt met personen met een handicap en een duurzaam hergebruiksysteem.”

Het gebruik blijft voorlopig beperkt tot testfases in bepaalde ziekenhuisdiensten. De grootschalige uitrol zal afhangen van zowel de instellingen als van medische gewoontes. Naast gynaecologie zou deze schort ook andere medische domeinen  waar het lichaam wordt blootgesteld kunnen inspireren: radiologie, postoperatieve zorg, invasieve onderzoeken. Ze zet aan om ruimer na te denken over medische kleding als volwaardige zorginstrumenten, waarbij niet alleen rekening wordt gehouden met het lichaam, maar ook met de geschiedenis, de schroom en de gevoeligheid van degenen die ze dragen.

→ Wil je meer weten over deze gynaecologische schort?

De Vrije Universiteit Brussel en KU Leuven – gefinancierd door het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen – starten een onderzoek met de naam SleepMOM om meer inzicht te krijgen in postnatale insomnia. 

Het wetenschappelijke team van beide universiteiten heeft zojuist een oproep gedaan.

“Voor een wetenschappelijk onderzoek naar postnatale insomnia zijn wij op zoek naar deelneemsters. Uit eerdere studies blijkt dat 6 op de 10 vrouwen twee maanden na de bevalling slaapproblemen ervaren. Bij 4 op de 10 mama’s houden deze klachten zelfs aan tot twee jaar na de bevalling. Dit vormt een belangrijk gezondheidsprobleem dat op lange termijn verstrekkende gevolgen kan hebben.

Met dit onderzoek willen we gedragsmatige interventies ontwikkelen en testen om mama’s reeds in een vroeg stadium beter te kunnen ondersteunen.
Daarom zoeken we Nederlandstalige vrouwen die hun eerste kindje kregen, zich 4 tot 12 maanden postpartum bevinden én klachten van insomnia ervaren. We willen u vriendelijk vragen ons te helpen door onze flyer(s) en/of poster(s) mee te verspreiden.

Hartelijk dank om bij te dragen aan betere zorg voor nieuwe mama’s!”

↓ Alle informatie vindt u in de onderstaande flyer ↓

Een grote en langverwachte stap voorwaarts voor gezinnen: het zwangerschapsverlof voor zelfstandigen wordt verlengd van 12 naar 15 weken. Dat kondigde minister van Middenstand, KMO en Zelfstandigen Éléonore Simonet aan op 6 januari, als onderdeel van haar ondersteuningsplan voor zelfstandigen waarin ze speciale aandacht besteedt aan vrouwelijk ondernemerschap.

Op onze website bornin.brussels vind je in de rubriek Rechten en procedures een aantal artikels over zwangerschapsverlof voor zelfstandigen, waarvan de duur binnenkort wordt verlengd. Bijvoorbeeld: Wanneer heb je recht op een moederschapsuitkering als zelfstandige? Wat moet je doen om een moederschapsuitkering te krijgen als zelfstandige? enz.

{Persbericht van de Ligue des familles}

Van 12 naar 15 weken

De verlenging is een grote overwinning en te danken aan de strijd van de Ligue des familles, die al jaren de flagrante ongelijkheid tussen moeders aan de kaak stelt. Tot nu toe hadden zelfstandige moeders slechts recht op 12 weken zwangerschapsverlof, terwijl dat voor moeders in loondienst 15 weken was.

 “Concreet brengt een baby van een zelfstandige moeder dus minder tijd door met zijn mama dan een kind van wie de moeder in loondienst werkt”, verduidelijkt Céline Cocq, onderzoekster bij de Ligue des familles. “Het was echt niet meer aanvaardbaar dat sommige moeders – en dus hun baby’s – gestraft worden vanwege hun beroepskeuze.”

Langverwachte maatregel

De uitbreiding van het zwangerschapsverlof beantwoordt aan een prangende vraag van zelfstandige moeders. “Volgens een recente nationale enquête van de Ligue des familles is de verlenging van het zwangerschapsverlof voor 70% van hen een van hun topprioriteiten“, zegt Céline Cocq.

Recente gegevens van het RIZIV bevestigen dat: 85% van de zelfstandigen gebruikt de volledige 12 weken verlof waar ze momenteel recht op hebben.

Nog niet van toepassing 

Wanneer deze maatregel van toepassing wordt, is evenwel nog niet vastgesteld. De Ligue des familles blijft de praktische uitvoering van de verlenging van het zwangerschapsverlof voor zelfstandigen aandachtig opvolgen, en meer in het algemeen ook de toekomstige hervorming van het familiaal verlof door de federale regering.

De vele doorgevoerde of geplande veranderingen maken het moeilijk voor ouders om betrouwbare informatie te krijgen over hun recht op ouderschapsverlof. Daarom richtte de Ligue des familles in 2025 Allo Info Parents op, een gratis dienst die zijn leden concrete, persoonlijke antwoorden geeft op maat van hun gezinssituatie. 

Voorwaarden veranderen niet

Alleen de duur van het verlof verandert, de voorwaarden die eraan verbonden zijn niet:

• Je kan je facultatieve weken in meerdere periodes opdelen. Je bent dus niet verplicht om alles in een keer op te nemen.
• Na de verplichte 2 weken bevallingsverlof kan je afwisselen tussen werkweken en vrije weken.
• Daarna kan je bijvoorbeeld een week weer aan het werk gaan, dan een week facultatief verlof nemen en vervolgens je werk hervatten, enzovoort.
• Je kan je facultatieve weken ook halftijds opnemen om halftijds te werken. De andere helft van de tijd ben je dan met zwangerschapsverlof. In dat geval wordt het bedrag van je zwangerschapsuitkering in twee gedeeld.
• Je bent wel verplicht om blokken van minstens 7 dagen te nemen. Die blokken kan je niet in kleinere eenheden verdelen.
• Daarnaast moet je die facultatieve rust binnen 36 weken na de 2 weken verplicht bevallingsverlof opnemen.

→ Lees meer over de voorwaarden op onze website bornin.brussels

Met de start van januari komt ook de vraag naar inclusieve opvang voor jonge kinderen opnieuw centraal in de actualiteit te staan. In Zemst toont kinderdagverblijf Villa Clementina concreet hoe een opvang eruit kan zien waar kinderen met en zonder handicap samen worden opgevangen. Hoewel het initiatief niet nieuw is, werd het recent opnieuw onder de aandacht gebracht door de Koning Boudewijnstichting. Dat biedt meteen ook de gelegenheid om een bredere beweging te belichten: in Brussel en de omliggende regio’s bestaan verschillende kinderdagverblijven met een inclusief opvangproject, die verdere ondersteuning verdienen.

Van Villa Clementina tot de inclusieve kinderdagverblijven in Brussel: inclusieve opvang voor jonge kinderen bestaat vandaag al en steunt op lokale initiatieven, partnerschappen en gerichte ondersteuning. Naar aanleiding van de januaristart biedt Hospichild een ruimer overzicht van het Brusselse aanbod en dat van de omliggende gemeenten.

Villa Clementina: een inclusief opvangmodel dat werkt

Villa Clementina, gelegen in Zemst, vangt kinderen met en zonder handicap op in een kader dat vergelijkbaar is met dat van een klassiek kinderdagverblijf. De voorziening telt 40 plaatsen en vangt in totaal 57 kinderen op, waarvan één op de drie een handicap heeft, soms zwaar en meervoudig. Niet alle kinderen zijn elke dag aanwezig.

Volgens Katia Verhaeren, verantwoordelijke van Villa Clementina, vertrekt de aanpak vanuit een eenvoudig principe: elk kind in de eerste plaats als kind beschouwen, met zijn of haar eigen mogelijkheden, en tegelijk rekening houden met specifieke noden. Het team bestaat uit kinderbegeleiders, maar ook uit logopedisten en kinesitherapeuten. Het dagelijkse werk steunt sterk op de groepsdynamiek: kinderen spelen samen, imiteren elkaar en ontwikkelen zich samen.

Villa Clementina werd twaalf jaar geleden opgericht als antwoord op het tekort aan opvangmogelijkheden voor kinderen met een meervoudige handicap in Vlaams-Brabant. Het initiatief ontstond uit een samenwerking tussen zorgprofessionals, lokale actoren en partners uit het middenveld. De verdere uitbouw van het project werd onder meer mogelijk gemaakt dankzij de steun van filantropische fondsen beheerd door de Koning Boudewijnstichting, die hielpen het model te consolideren en bijkomende projecten te ontwikkelen, zoals een inclusieve babysitdienst.

Inclusieve opvang in Brussel: een bestaand kader, uiteenlopende praktijken

In Brussel worden de Franstalige kinderdagverblijven erkend, vergund en soms gesubsidieerd door de Franse Gemeenschap via het Office de la Naissance et de l’Enfance (ONE). Sommige voorzieningen krijgen bijkomende ondersteuning om een inclusieve opvang voor kinderen met een handicap te organiseren, terwijl andere zich specialiseren in de opvang van specifieke doelgroepen. Aan Nederlandstalige zijde vallen de opvangvoorzieningen onder Kind en Gezin, vandaag geïntegreerd in het agentschap Opgroeien. Ook daar bestaan ondersteuningsmechanismen voor de opvang van kinderen met specifieke zorgbehoeften, onder meer via aangepaste begeleiding, subsidies en samenwerkingen met gespecialiseerde diensten.

In beide systemen geldt een gelijkaardig uitgangspunt: het kind met een handicap wordt in de eerste plaats als kind onthaald, maar de opvang vereist vaak specifieke aanpassingen en netwerkwerking. Kinderopvanginitiatieven werken daarbij samen met externe professionals (kinesitherapeuten, verpleegkundigen, psychomotorische therapeuten en diensten voor handicapondersteuning), in overleg met de ouders.

Het aanbod van inclusieve kinderdagverblijven in Brussel

In Brussel bestaan momenteel zes inclusieve opvangprojecten voor jonge kinderen:

• Les Piloux
  Het kinderdagverblijf vangt 21 kinderen op, waarvan 7 met een handicap of met een ouder met een handicap. Het project maakt deel uit van de initiatieven rond de vzw Nos Pilifs (Ferme Nos Pilifs, Ados Pilifs, enz.).
• Le Coffre à bébés
  De neurologische crèche binnen het IRAHM (Institut Royal d’Accueil pour le Handicap Moteur) vangt 18 kinderen zonder handicap en 6 kinderen met een motorische beperking op.
• La Court’Échelle
  Een inclusieve crèche die 21 kinderen tussen 3 maanden en 3 jaar opvangt, met of zonder intellectuele, fysieke of sociale beperking.
• Crescendo
  Het kinderdagverblijf vangt 18 dove en horende kinderen op en werkt nauw samen met het centrum Comprendre et Parler.
• Le Petit Prince
  Deze crèche vangt 18 kinderen op, waarvan 6 met een auditieve beperking, en maakt deel uit van het IRSA.
• Zarafa
  Crèche Zarafa vangt 14 dove en horende kinderen op.

Gezien haar nabijheid tot de hoofdstad kan Villa Clementina worden beschouwd als een bijkomende optie voor gezinnen in en rond Brussel.

Een inclusieve opvangplaats vinden

Het ONE stelt het platform MyONE ter beschikking om een opvangplaats voor jonge kinderen te zoeken. Deze tool vermeldt echter niet altijd of een opvangvoorziening actief inclusieve opvang aanbiedt. Ouders wordt daarom aangeraden om:

• het opvangproject van de voorziening te raadplegen;
• rechtstreeks contact op te nemen met het kinderdagverblijf om de specifieke noden van hun kind te bespreken.

Opvangvoorzieningen kunnen daarnaast ondersteuning krijgen via het OCAPI-platform, dat verschillende gespecialiseerde diensten samenbrengt (Famisol, Réci-Bruxelles, SAPHAM, SAPHIR-Bruxelles, SUSA-Bruxelles, Triangle-Bruxelles). Deze diensten begeleiden opvangteams in hun inclusieve praktijken via advies, evaluaties en aangepaste samenwerkingen.